بازسرایی تجارب نوجوانان به منظور شناسایی هویت های دوگانه در فضای مجازی و واقعی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 دانشیار گروه علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران. *(نویسنده مسئول) Email: ali.jafari@iau.ac.ir

4 دانشیار گروه علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30495/jss.2023.1974915.1525
چکیده

هدف از پژوهش حاضر بازسرایی روایات و تجارب نوجوانان به منظور شناسایی هویت های دوگانه در فضای مجازی و واقعی بود. روش پژوهش کیفی و از نوعِ بازسرایی بود که با مشارکت کنندگان مصاحبه به عمل آمد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه استان اردبیل بود. حجم نمونه شامل 16 نفر از دانش آموزان بود که به روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختار یافته و عمیق و برای اطمینان پذیری آن از روش بازخوانی مجدد روایت ها و ارجاع مجدد کل روایت مکتوب به برخی از مشاوران مدارس استفاده شد. داده ها بر اساس تحلیل مضمون، تجزیه و تحلیل شد. نتایج بازسرایی روایت های نوجوانان نشان داد که فضای واقعی و مجازی منجر به شکل گیری هویت های متفاوت و بعضاً دوگانه در نوجوانان شده است. این دوگانگی هویتی در ابعاد دینی، خانوادگی، جنسی، ملی، قومی و فرهنگی قابل مشاهده است. هویت نوجوانان در فضای واقعی شکل‌یافته‌تر، منسجم‌تر و واقعی‌تر و در فضای مجازی به نسبت سیّار، ناپایدار و متکثر بود. هویتی که با توجه به برخی ویژگی‌ها، می‌توان آن را هویت مدرن یا بازاندیشانه نامید. نوجوانان در کنار اینکه در جهان واقعی سعی در پاسداشت منابع سنتی هویت داشتند در فضای مجازی خود را طرفدار هویت جهانی یا جهان وطنی نشان می‌دادند.