فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عیاران، گروهی از جوانمردان شجاع و بیباک بودند که در مواقع ناآرامی و نابسامانی در جامعه حضوری فعال داشته و رویاروی جامعه و دولت قرار می­گرفتند و به دفاع از ضعفا می­پرداختند. هدف این نوشتار، مطالعه جامعه ­شناسی تاریخی نقش عیاران در تاریخ اجتماعی- سیاسی ایران: قرون دوم و سوم هجری در سرزمین­های خراسان و سیستان می ­باشد. روش پژوهش، اسنادی به شیوه توصیفی است. نتایج این پژوهش نشان می ­دهد که در قرن دوم هجری عیاران از جمله گروه­های تأثیرگذار در تحولات سیاسی جامعه ایران بودند. طبیعت آنان مردم­گرا بود و غالباً از میان محروم­ترین قشرهای اجتماعی بر می­خاستند و آراسته به فضیلت­ هایی چون دل و جرأت، مهارت و هنر بودند. رشد و پای­گیری آنان در دوره­های بحرانی اجتماعات بود و به صورت عکس­العملی در برابر نابسامانی ها و آشفتگی­ های سیاسی و اجتماعی جلوه می­کرد. بر زمینه های اخلاقی تکیه داشتند و مبارزات آنان اغلب بر مدار دفع بیداد و رفع بیدادگری بود. آنان مورد حمایت قاطبۀ زحمتکشان و فقیران جامعۀ خود بودند. فعالیت ­های آنان جنبه ­های عملی آشکار و پنهان داشت و گاه به صورت دسته جمعی قیام می کردند و گاهی نیز به صورت فردی اقدام می­ کردند.