فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه : سالمندی در بافت اجتماعی و فرهنگی کشور به شیوه‌های مختلفی به تصویر کشیده شده است. از آن جهت هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل گفتمان‌های پیرامون سالمندی ایران بر اساس نظریه لاکلا و موفه و مسائل و چالش‌های هر یک از این گفتمان‌ها می‌باشد. روش : روش پژوهش با رویکرد کیفی از نوع تحلیل گفتمان است. نمونه پژوهش ۲۷ سند پژوهش با اعتبارسنجی ۱۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته از خبرگان موضوعی با معیار درون‌گنجی تشکیل می‌دهد. یافته‌ها : یافته‌های پژوهش نشان داد گفتمان سیاه‌نمایی و کلیشه‌های منفی درباره سالمندان، حاشیه‌رانی جمعیت سالمند و مسئله‌مندی سالمندی در حوزه سالمندی وجود دارد. بر اساس نظریه لاکلا و موفه در گفتمان مسئله‌مندی، "سالمند به مثابه ثروت" به عنوان دال مرکزی و مفاهیم برابری حقوق، زمینه مشارکت، زندگی هدف‌مند، منزلت اجتماعی، نهضت بهزیستی و حمایت اجتماعی مفصل‌بندی دال مرکزی را شکل می‌دهند. برای گفتمان سیاه‌نمایی و حاشیه‌رانی "سالمند به مثابه بار اجتماعی" به عنوان دال مرکزی و مؤلفه‌های ضعف و بیماری، ناسازگاری با تغییرات، عدم بهره‌وری، انزوای اجتماعی، حاشیه‌ای شدن و کم‌بازنمایی رسانه‌ای مفصل‌بندی این دال مرکزی را شکل می‌دهند. نتیجه‌گیری : همسو با فضای تبیینی گفتمان سالمندی، راهکارهای راهبردی پیشنهاد شد. این پژوهش لزوم بازنگری در گفتمان‌های غالب و حرکت به سمت نگرش مثبت به سالمندان به عنوان سرمایه اجتماعی را مورد تأکید قرار می‌دهد.