تحلیل جامعه شناختی نقش جنبش¬های اجتماعی در شکل گیری سیاست¬های زیست¬محیطی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 استاد، گروه روابط بینالملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.82458/jss.2026.212-1527چکیده
مقدمه : یکی از مهمترین ابعاد کیفیت زندگی، امنیت و سلامت زیستمحیطی است. امروزه مسأله محیط زیست از جایگاه مهمی در حوزه عمومی و گفتمانی یا افکار عمومی برخوردار شده است و جنبشهای زیستمحیطی به یکی از مهمترین و قویترین جنبشهای اجتماعی تبدیل شده و بر فرایند تصمیمگیری تاثیر گذار بوده است. این جنبشها توانستهاند به رغم محدودیت زیاد از نظر منابع قدرت مادی، تأثیراتی تعیینکننده بر سایر کنشگران و بر تصمیمات داشته باشند. هدف اصلی این جنبشها، توسعه گفتمانهای زیستمحیطی و پیوند زدن مسائل زیستمحیطی به جوامعی است که در این راه موفقیتهای چشمگیری کسب نمودهاند. روش : به طور کلی مناظره تئوریکی درباره جنبشهای اجتماعی از سالهای ۱۹۶۰ به طور چشمگیری برجسته شده است. رشد مناظره تئوریکی درباره چگونگی درک و شناخت جنبشهای اجتماعی واکنشی به رشد و گسترش این جنبشها در درون جوامع توسعه یافته بود. یافتهها : نقش جنبشهای اجتماعی در تأثیرگذاری بر سیاستهای زیستمحیطی قابلتوجه است و این جنبشها در این زمینه دارای تواناییهای فراوانی هستند. توجه اکثر دولتها، سازمانها، محققان و دانشمندان به نقش این جنبشها جلب شده است و این خود به معنای تأثیرگذاری جنبشهای اجتماعی بر سیاستهای زیستمحیطی است. نتیجهگیری : این پژوهش تأکید میکند که جنبشهای زیستمحیطی، علیرغم محدودیت منابع مادی، توانستهاند از طریق توسعه گفتمان، بر سیاستها و فرایندهای تصمیمگیری تأثیر قابلتوجهی بگذارند. توجه نظری روزافزون به این جنبشها در جوامع معاصر، نشاندهنده اهمیت فزاینده آنها در عرصه سیاستگذاری زیستمحیطی است.
