بزه دیدگی اطفال و نوجوانان در فضای سایبری با تاکید بر پیشگیری رشد مدار
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه حقوق، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران.
doi
10.82458/jss.2026.1225797چکیده
مقدمه : با گسترش سریع فناوریهای ارتباطی و دسترسی گسترده کودکان و نوجوانان به فضای سایبری، این گروه در معرض گونههای نوین بزهدیدگی قرار گرفتهاند. پژوهش حاضر با تاکید ویژه بر رویکرد «پیشگیری رشدمدار» هدفگذاری شده تا بسترهای اجتماعی، روانی و فرهنگی مؤثر بر آسیبپذیری اطفال و نوجوانان در فضای مجازی را شناسایی کند و راهکارهای پیشگیرانهای پیشنهاد دهد که با تقویت عوامل محافظتی در طول فرآیند رشد، خطر مواجهه با آزار، فریب و بهرهکشی کاهش یابد. روش : پژوهش حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانهای انجام شده است. یافتهها : تحلیلها نشان داد که ضعف پیوندهای اجتماعی، کاهش نظارت والدین، کمبود سواد رسانهای و خلأهای قانونی مهمترین عوامل زمینهساز بزهدیدگی سایبریاند. در برابر این عوامل، برنامههای آموزش رشدمدار، مشارکت فعال والدین، آموزشهای مدرسهمحور و فناوریهای نظارتی همراه با حفظ حقوق و کرامت کودک نقش محافظتی برجستهای دارند. نتیجهگیری : رویکرد پیشگیری رشدمدار بهعنوان چارچوبی جامع پیشنهاد میشود که با تمرکز بر تقویت ظرفیتهای خانواده و مدرسه، ارتقای سواد رسانهای، تدوین مقررات حمایتی و سیاستگذاری کیفری ملاحظهگرِ حقوق کودک، میتواند بهطور مؤثر مخاطرات فضای مجازی را کاهش دهد. موفقیت این رویکرد مستلزم هماهنگی بینبخشی، آموزش هدفمند و سرمایهگذاری در منابع انسانی و نهادی است.
