کنش سقط جنین: تقابل هراس و انتخاب (مطالعه‌ای پیرامون زمینه‌های شکل‌گیری سقط جنین ارادی در شهر مشهد)

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران

doi
10.22059/ijsp.2023.338353.670998
چکیده

هدف این پژوهش کشفِ تفسیر و دلایل زنان شهر مشهد از کنش سقط جنین ارادی بوده که با روش­شناسی کیفی و روش نظریه­ زمینه­ای انجام شده است. در این پژوهش، با روش نمونه‌گیری هدفمند و استراتژی گلوله‌برفی، تعداد 28 نفر از زنانی که متعلق به گروه­های اجتماعی مختلف از حیث سن و طبقة اقتصادی و اجتماعی بودند به عنوان مشارکت­کنندگان انتخاب شدند و مورد مصاحبه­های عمیق و نیمه­ساختار­یافته قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها با نظام کدگذاری سه‌سطحی باز، محوری و گزینشی نشان داد که مقولۀ مرکزی منتزع از کنش سقط جنین در بین زنان مورد مطالعه، «سقط جنین: تقابل هراس و انتخاب» است. علاوه بر این، سقط جنین در شرایط علّی ویژه‌ای شامل فردگرایی منفعت‌طلبانه، مسائل شغلی، تحصیلات و آینده‌نگری اقتصادی، ناآگاهی پیشگیرانه از بارداری، تعاملات ناکارآمد زناشویی و طلاق، اجبار و فشار از طرف همسر، اتفاق افتاده که شرایط مداخله‌گر (تصویر و کنترل بدن، انزوا و مسائل روحی-روانی، وسواس و ایده­آل­گرایی پرورش فرزند) و شرایط بافتی (پایگاه اجتماعی و ایده‌های مدرن، داغ ننگ) نیز تصمیم افراد به سقط جنین و این نوع تقابل را زمینه‌سازی و تسهیل کرده‌اند. دلالت نتایج بر آن است که زنان در شرایط خاصی سقط جنین را چونان یک انتخاب می­دانند که به وسیلۀ آن سعی دارند خود را از قیدوبندهای ساختاری و اجتماعی رها ساخته و زندگی خود را به روال عادی برگردانند.