ویرایش ژنوم انسان از منظر حقوق بشر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران‏

2 استاد گروه حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jplsq.2021.314750.2648
چکیده

دانش و فناوری در حوزۀ مهندسی ژنتیک رو به گسترش است و نقش مهمی در شناخت بیماری‌ها و درمان آنها ایفا می‌کند. با وجود این  استفاده از ویرایش ژنوم برای اصلاح ژنِ انسان، چه از نظر بالینی و چه از نظر اخلاقی و حقوقی سبب بروز نگرانی‌هایی شده است. اصلاح ژنتیکی انسان و انتقال ژنوم تغییریافته به نسل‌های آینده می‌تواند با پیامدهای پیش‌بینی‌نشدنی همراه باشد. دقیقاً به همین دلیل، ویرایش ژنوم انسانی، حتی در موارد درمانی، سبب به چالش کشیده شدن تعهدات حقوق بشری می‌شود. عدم قطعیت در خصوص تأثیرات بالینی ویرایش ژنوم بر نسل‌های آتی و نقض احتمالی برخی حقوق بنیادین آنها سبب شده تا زمزمه‌های ممنوعیت مطلق به‌کارگیری این روش مطرح شود. با وجود این، مطابق قواعد حقوق بین‌الملل، توسعۀ ویرایش ژنوم انسان تا آنجایی مجاز خواهد بود که ناقض حقوق بنیادین بشر نباشد.