ارزیابی عوامل مؤثر در روند توسعه فیزیکی شهر تبریز با استفاده از روشهای سنجش از دور
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران.
doi
https://doi.org/10.82545/uf.2024.1025328چکیده
رشد سریع شهرنشینی، فشارهای سنگینی بر سرزمین و منابع اطراف آنها وارد کرده و موجب کاهش پوشش گیاهی، فضاهای باز و مشکلات جدی اجتماعی و زیستمحیطی شده است. ازاینرو یک گام اساسی برای مدیریت و برنامهریزی توسعه شهری و همچنین ارزیابی اثرات تجمعی آن، بررسی و شبیهسازی توسعه فیزیکی شهر میباشد. هدف از این مطالعه، درک عوامل مؤثر در روند توسعه فیزیکی کلانشهر تبریز باتوجهبه مقوله توسعه فضایی پایدار شهری از بعد اکولوژیکی و حفظ شرایط زیستمحیطی آن در دو دهه آتی میباشد. بدین منظور با توجه به قابلیت تفکیک بهینه کاربران، در فرآیند طبقهبندی تصاویر، از روش تحلیل تصویر شیگرا استفاده شد که آن نیز با تکیه بر اطلاعات طیفی و اطلاعات مربوط به بافت، شکل و محتوا و با استفاده از تصاویر ماهوارهای چند زمانه لندست 5 و 7 و تکنیکهای پردازش تصاویر ماهوارهای شیگرا تغییرات کاربری اراضی در مقطع زمانی 2011-1984 با تأکید بر گسترش فضایی کلانشهر تبریز، مورد ارزیابی قرار گرفته است. بر اساس نتایج حاصله، مقدار مساحت کلانشهر تبریز (مادرشهر تبریز و شهرهای اقماری) از 0227/43 هکتار در سال 1984 به 64322/28 هکتار در سال 2012 رسیده است. مساحت قابلتوجهی از توسعه اخیر بر بستر سیلابی و پهنههای آسیبپذیر از زلزله صورت گرفته که لزوم مدیریت توسعه آتی شهرهای محدوده را میطلبد. بدین منظور عوامل مؤثر بر توسعه فیزیکی کلانشهر تبریز بر اساس پیشینه تحقیق در قالب 42 شاخص، شناسایی و با استفاده از روشهای ارزیابی چندمتغیره مبتنی بر ترکیب خطی وزندار فازی CLW نقشهسازی شدند و با استخراج اراضی مستعد توسعه فیزیکی آتی به همراه متغیر وابسته تغییرات شهری طی سالهای 2012-1984 با استفاده سلولهای خودکار زنجیره مارکوف vokraM-aC به پیشبینی الگوی آتی کاربری اراضی در قالب رویکرد حفاظت زیستمحیطی و منطبق بر اصول توسعه پایدار تا سال 2038 پرداخته شد که در صورت استفاده از نتایج این تحقیق، در توسعههای آینده شهر کمترین آسیب به اراضی زراعی و باغی خواهد رسید.