تبیین ضوابط و اصول ساختاری حفاظت و توسعه در مجتمع‌های مسکونی تهران (نمونه موردی: مجتمع ونک ‌پارک و بهجت‌آباد منطقه 6)

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استاديار دانشكده هنر ومعماري، دانشگاه آزاد اسلامي، دماوند، ايران.

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1129962
چکیده

مجتمع مسکونی ونک پارک یکی از مجتمع‌های مسکونی تهران است که از دو برج ۲۲ طبقه (شمال مجتمع) و سه برج ۱۷ طبقه (جنوب مجتمع) تشکیل شده‌است. این مجتمع مسکونی در منطقه ۶ شهرداری تهران، از جنوب به محله یوسف‌آباد، از شمال به بزرگراه همت و خیابان شیخ بهایی، از غرب به شهرک والفجر، و از شرق به بزرگراه کردستان منتهی می‌شود. مجتمع مسکونی ونک پارک پیش از انقلاب ۱۳۵۷ توسط معمار نامدار ایرانی، عبدالعزیز فرمانفرماییان، طراحی شده­بود؛ پس از انقلاب ۱۳۵۷ ساخت این مجتمع پی­گرفته شد؛ و در سال‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۷۳ و ۱۳۸۰ فازهای بعدی آن به بهره‌برداری رسید. مجتمع بهجت‌­آباد نیز اولین مجموعه مسکونی ایران است که حدود 50 سال از ساخت آن می­‌گذرد. پروژه‌­ی بهجت­‌آباد دروازه‌­ی جدیدی در سبک زندگی و معماری شهر تهران ایجاد کرد. بهجت‌­آباد به صورت چهارده بلوک 14 طبقه­‌ای، روی اسکلت بتنی به ارتفاع 42 متر در سال 1351 به بهره‌برداری رسید. جانمایی این ساختمان‌­ها در محله بهجت‌­آباد، نزدیک به بلوار کشاورز که از مراکز جدید شهر در آن زمان بود، رویکردی توسعه‌­گرایانه داشت که موجب احداث فروشگاه‌­های زیادی شد. هدف از پژوهش حاضر، تبیین ساختار ضوابط و راهنمای حفاظت و توسعه در مجتمع ونک‌­پارک و بهجت‌­آباد در راستای بقای اصولی و ماندگار مجموعه در شرایط حاضر و آینده می‌­باشد. روش تحقیق تحقیق نیز از نوع آمیخته (ترکیبی از روش کمی و کیفی) می‌باشد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که ساکنان هر دو مجتمع، از دسترسی به امکانات ­شهری، کیفیت خوب ساختمان‌‌ها از نظر معماری و سازه‌­ای، مدیریت مجموعه و امکانات عمومی به عنوان نقاط قوت مجموعه یاد می­‌کنند و از شلوغی، آلودگی هوا و قانون طرح ترافیک ناراضی هستند. نتیجه‌­ی پژوهش نشان می‌­دهد که برای حفاظت و توسعه این دو مجموعه به مواردی همچون تهیه اسناد و ارزیابی وضعیت، اقدامات نگهداری، اقدامات فوری و مسائل مالی نیاز است.