تبیین ضوابط و اصول ساختاری حفاظت و توسعه در مجتمعهای مسکونی تهران (نمونه موردی: مجتمع ونک پارک و بهجتآباد منطقه 6)
نویسندگان
1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاديار دانشكده هنر ومعماري، دانشگاه آزاد اسلامي، دماوند، ايران.
doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1129962چکیده
مجتمع مسکونی ونک پارک یکی از مجتمعهای مسکونی تهران است که از دو برج ۲۲ طبقه (شمال مجتمع) و سه برج ۱۷ طبقه (جنوب مجتمع) تشکیل شدهاست. این مجتمع مسکونی در منطقه ۶ شهرداری تهران، از جنوب به محله یوسفآباد، از شمال به بزرگراه همت و خیابان شیخ بهایی، از غرب به شهرک والفجر، و از شرق به بزرگراه کردستان منتهی میشود. مجتمع مسکونی ونک پارک پیش از انقلاب ۱۳۵۷ توسط معمار نامدار ایرانی، عبدالعزیز فرمانفرماییان، طراحی شدهبود؛ پس از انقلاب ۱۳۵۷ ساخت این مجتمع پیگرفته شد؛ و در سالهای ۱۳۶۷ و ۱۳۷۳ و ۱۳۸۰ فازهای بعدی آن به بهرهبرداری رسید. مجتمع بهجتآباد نیز اولین مجموعه مسکونی ایران است که حدود 50 سال از ساخت آن میگذرد. پروژهی بهجتآباد دروازهی جدیدی در سبک زندگی و معماری شهر تهران ایجاد کرد. بهجتآباد به صورت چهارده بلوک 14 طبقهای، روی اسکلت بتنی به ارتفاع 42 متر در سال 1351 به بهرهبرداری رسید. جانمایی این ساختمانها در محله بهجتآباد، نزدیک به بلوار کشاورز که از مراکز جدید شهر در آن زمان بود، رویکردی توسعهگرایانه داشت که موجب احداث فروشگاههای زیادی شد. هدف از پژوهش حاضر، تبیین ساختار ضوابط و راهنمای حفاظت و توسعه در مجتمع ونکپارک و بهجتآباد در راستای بقای اصولی و ماندگار مجموعه در شرایط حاضر و آینده میباشد. روش تحقیق تحقیق نیز از نوع آمیخته (ترکیبی از روش کمی و کیفی) میباشد. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که ساکنان هر دو مجتمع، از دسترسی به امکانات شهری، کیفیت خوب ساختمانها از نظر معماری و سازهای، مدیریت مجموعه و امکانات عمومی به عنوان نقاط قوت مجموعه یاد میکنند و از شلوغی، آلودگی هوا و قانون طرح ترافیک ناراضی هستند. نتیجهی پژوهش نشان میدهد که برای حفاظت و توسعه این دو مجموعه به مواردی همچون تهیه اسناد و ارزیابی وضعیت، اقدامات نگهداری، اقدامات فوری و مسائل مالی نیاز است.