سنجش شاخص‌های شهر بیوفیلیک بر ارتقاء تاب‌آوری کالبدی منطقه یک شهر تهران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی¬، تهران، ايران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران

3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1196325
چکیده

مفهوم شهر بیوفیلیک به‌عنوان یک دیدگاه قانع­‌کننده برای چگونگی طراحی و سازمان‌دهی شهرهای آینده ظهور پیدا کرده است.­­ می­‌توان گفت شهرهای بیوفیلیک به کارگیری بیوفیلیا را در مقیاس شهری ترویج می‌کنند که در آن روابط انسان و طبیعت به‌روشنی مورد تأکید است. لذا هدف اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، سنجش شاخص‌­های شهر بیوفیلیک بر ارتقاء تاب‌­آوری کالبدی در منطقه یک تهران است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌­ای و میدانی است و شاخص‌های پژوهش با استفاده از آزمون‌های آماری مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان داد که در بین شاخص‌های شهر بیوفیلیک بیش‌ترین اثرگذاری مستقیم 791/0 و اثرگذاری غیرمستقیم 393/0 مربوط به شاخص‌های زیرساخت‌ها و شرایط بیوفیلیک و نهادها و حکومت بیوفیلیک است. برای رتبه‌­بندی شاخص‌های تاب‌آوری کالبدی از آزمون فریدمن استفاده ‌شده است. نتایج حاصل از آزمون فریدمن در بخش رتبه‌بندی شاخص­‌ها نشان داد که شاخص پايداري زیست‌محیطی (33/20) در رتبه اول و شاخص خصوصيات جغرافيايي (49/10) را به خود اختصاص داده‌­اند. در بررسی شاخص‌های شهر بیوفیلیک جهت ارتباط متقابل تاب‌آوری کالبدی با مفهوم شهر بیوفیلیک شاخص‌های زیرساخت‌ها و شرایط بیوفیلیک، فعالیت‌ها و روش زندگی بیوفیلیک، دانش و نگرش بیوفیلیک، نهادها و حکومت بیوفیلیک و وضعیت اقتصادی و مالی بیوفیلیک مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بین شاخص‌های شهر بیوفیلیک، شاخص­‌های زیرساخت‌ها و شرایط بیوفیلیک و نهادها و حکومت بیوفیلیک دارای اهمیت و ضریب بالایی است؛ بنابراین ضرورت توجه به این شاخص با در نظر گرفتن میزان اهمیت آن برای تحقق‌پذیری ارتقاء تاب‌­آوری کالبدی در محدوده موردمطالعه ضروری است.