ارائه الگوی تمرکززدایی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد و فراترکیب (مطالعه موردی کلان‌شهر تهران)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم و فنون، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم و فنون، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

4 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم و فنون، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1105711
چکیده

این پژوهش با هدف ارائه الگوی تمرکززدایی بر تبیین رشد متوازن کلان‌شهر تهران انجام گرفته است. پژوهش به روش کیفی و از طریق نظریه داده بنیاد و فراترکیب صورت گرفته است. ابتدا ادبیات و پیشینه پژوهش به روش فراترکیب موردمطالعه قرار گرفت. در این پژوهش، 34 سند مرتبط با موضوع تمرکززدایی بررسی‌شده و مولفه‌های اصلی استخراج شد. سپس برای دریافت دیدگاه صاحب‌نظران و ارائه الگو از نظریه داده بنیاد با رویکرد سیستماتیک استفاده شد. انتخاب نمونه نیز با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری انجام شده و بر اساس اصل اشباع نظری 15 مصاحبه انجام شد. سپس تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در طی سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام گرفت و شرایط علی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر و راهکارها و پیامدها شناسایی شدند. تصمیم‌های مردم لزوماً همواره به‌طور منطقی با مدل‌های تصمیم‌گیری معرفی‌شده در متون مالی هماهنگ نیست. زيرساخت‌های شهرداری برای سلامت اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی شهرها ضروری است. شهرها نه‌تنها بايد جاده‌ها، حمل‌ونقل، آب و فاضلاب و ديگر خدمات «سخت» را ارائه نمايند، بلکه بايد خدمات «نرم» همچون بوستان‌ها، مسکن و امکانات سرگرمی که موجب افزايش کیفیت زندگی در جوامع‌شان می‌شود را فراهم کنند و همچنین رشد مداوم جمعیت شهرنشینی در کشورهای درحال‌توسعه نیاز به خدمات شهری را به‌شدت افزايش داده است.