تحلیل فضایی و پهنهبندی مراکز اقامتی و گردشگری با رویکرد ارتقاء سطح زندگی (مطالعه موردی: شهر بندرعباس)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1116733چکیده
شهر بندرعباس بهعنوان یکی از شهرهای مهم و توریستی جنوب کشور با وجود پتانسیلهای بالا، در زمینه زیرساختها و تأسیسات موردنیاز گردشگران بهویژه هتلها با مشکلاتی از جمله کمبود هتل، توزیع نامناسب و عدم مکانیابی اصولی مواجه است. با توجه به رشد و توسعه شهر و افزایش گردشگر، هتلهای موجود ناکافی بوده و نیاز به مکانیابی جدید جهت احداث هتل وجود دارد. هدف پژوهش تعیین مکانهای بهینه برای مراکز اقامتی با در نظر گرفتن تمامی فاکتورها است. در این پژوهش برای تحلیل فضایی و مکانیابی مراکز اقامتی گردشگری از ابزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و روشهای فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و تاپسیس فازی استفاده شده است. معیارهای مؤثر شامل معیارهای طبیعی، چشمانداز، دسترسیها و دوری از کاربریهای ناسازگار تعیین شدهاند. وزندهی معیارها با روش AHP انجام و زیرمعیارها با روش رتبهبندی ارزشگذاری شدهاند. لایهها با مدل همپوشانی شاخصها ترکیب شده و نواحی ۹ گانه بر اساس روش تاپسیس فازی با توجه به نزدیکی به راهحل ایدهآل اولویتبندی شدهاند. نتایج نشان میدهد که مراکز اقامتی و گردشگری موجود در منطقه موردمطالعه تا حدی پراکنش متناسبی دارند. در هر دو روش AHP با مدل همپوشانی و تاپسیس فازی، نواحی ۴ و ۵ بهعنوان اولویت اول برای مکانیابی هتل تعیینشدهاند. تفاوت در این است که روش همپوشانی پهنهها، مکانیابی دقیقتری را نشان میدهد. این پهنههای انتخابی در حدفاصل پارک دولت تا بلوار پردیس واقع در گلشهر جنوبی و شهرک طلوع قرار دارند. با استفاده ترکیبی از GIS،AHP و تاپسیس فازی میتوان مکانیابی بهینه مراکز اقامتی در بندرعباس را بهصورت دقیق و قابل اتکا انجام داد. نتایج حاصل از این مطالعه میتواند به تصمیمگیرندگان در برنامهریزی توسعه زیرساختهای گردشگری و هتلسازی در منطقه کمک شایانی نماید.
