شناخت الگوی فضایی– کالبدی تاب‌‌آوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی (مورد مطالعه: منطقه 2 کلان‌‌شهر کرج)

نویسندگان

1 استادیار برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران.

2 گروه شهرسازی، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران.

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده جامعه و رسانه، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2025.1025320
چکیده

جهان با شهرنشینی شتابان همراه است و تمرکز جمعیت در کلان‌شهرها مشخصه‌ی اصلی این سازمان‌یابی فضایی و جمعیتی است. در چنین فرایندی نحوه مدیریت بحران و ایمنی فضای شهری روز به روز پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر شده است. کلان‌شهر کرج جمله شهرهایی است که طی چند دهه اخیر با جمعیت‌پذیری زیادی همراه بوده است. منطقه 2 این شهر با توجه به افزایش تراکم جمعیت، فرسودگی بافت و کاهش حجم فضای باز و سبز شهری، نیازمند تدوین الگویی فضایی -کالبدی به منظور مدیریت و توسعه درونی محلات این منطقه به سمت پایداری و تاب‌آوری شهری است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری پژوهش متخصصان و کارشناسان آگاه و خبره به مسائل مدیریت بحران و مدیریت شهری کرج و بخصوص منطقه 2 این شهر بوده است. نمونه مطالعه شده، تعداد 30 نفر بوده است. نحوه جمع‌آوری داده‌های پژوهش با استفاده از پرسشنامه بوده است. روش تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آماره‌های میانگین، انحراف از معیار و تحلیل عاملی تأییدی بوده است. نتایج حاصل حاکی از آن است که الگوی تاب‌آوری فضایی- کالبدی منطقه 2 دارای سه بعد پایداری، بازیابی و برنامه‌ریزی است که هرکدام از این ابعاد به مؤلفه‌ها و شاخص‌هایی تقسیم می‌شود. ضرایب عاملی این ابعاد به ترتیب 0.611، 0.612 و 0.512 به‌دست آمد که نشان از بارهای عاملی قابل قبول می‌باشد؛ بنابراین به منظور افزایش تاب‌آوری فضایی- کالبدی منطقه 2 شهر کرج، نیاز است اقدامات مدیریت شهری و توسعه آن بر منطق الگوی پایداری، بازیابی و برنامه‌ریزی یکپارچه و عملیاتی استوار باشد.