آینده‌نگاری راهبردی تحول مراکز درمانی در ساختار فضایی شهرهای ایران با رویکرد حکمرانی فناوری سلامت

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)

2 دانشجوی دوره دکتری شهرسازی،واحد تهران جنوب،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

doi
چکیده

این پژوهش با هدف طراحی سناریوهای محتمل تحول مراکز درمانی در ساختار فضایی شهرهای ایران با محوریت حکمرانی فناوری سلامت انجام شد. مطالعه حاضر با روشی ترکیبی از نوع آینده‌نگاری راهبردی و با تلفیق تکنیک دلفی و سناریونویسی اجرا گردید. جامعه آماری در مرحله کیفی شامل ۱۵ خبره حوزه آینده‌پژوهی سلامت و مدیریت بیمارستان بود که به روش هدفمند انتخاب شدند و داده‌های مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. در مرحله کمی نیز از ۲۵ مدیر و کارشناس فناوری سلامت استفاده گردید و داده‌ها با پرسشنامه دلفی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌های کیفی با روش تحلیل محتوای استقرایی و با نرم‌افزار MAXQDA انجام و منجر به استخراج ۸ مقوله اصلی شد. داده‌های کمی نیز با استفاده از نرم‌افزار SPSS و ترسیم ماتریس اثر-عدم قطعیت تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد دو متغیر «کارآمدی حکمرانی فناوری سلامت» و «ثبات منابع اقتصادی» به عنوان عوامل بحرانی، پایه چهار سناریوی (آرمانشهر دیجیتال، گذار ناهمگون، توسعه دوگانه و فروپاشی آرام محتمل آینده) را تشکیل می‌دهند. تحلیل این سناریوها نشان داد تحقق آینده مطلوب مستلزم توجه همزمان به حکمرانی یکپارچه و تأمین پایدار منابع است. در پایان، راهبردهای عملیاتی جامعی در چهار محور تحول حکمرانی، تحول اقتصادی-مالی، تحول در ساختار فضایی و توانمندسازی ارائه شد که از جمله آن‌ها می‌توان به تدوین سند ملی حکمرانی فناوری سلامت، اصلاح مدل پرداخت، ایجاد صندوق نوآوری و اجرای پروژه‌های پایلوت محله هوشمند سالم اشاره کرد که چارچوبی راهبردی برای هدایت تحول مراکز درمانی فراهم می‌آورد.