نقش آموزش غیرحضوری در تغییر الگوهای امنیت شهری دانش‌آموزان (مطالعه موردی: منطقه ۳ تهران)

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، تهران، ایران

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2026.1225339
چکیده

با گسترش فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات، آموزش غیرحضوری به یکی از عناصر بنیادین نظام آموزشی معاصر تبدیل‌شده و پیامدهای آن از فضای یادگیری فراتر رفته و به عرصه‌های مختلف زندگی شهری، به‌ویژه امنیت شهری، تسری یافته است. در کلان‌شهرهایی مانند تهران، تغییر الگوهای حضور دانش‌آموزان در فضاهای شهری، نحوه استفاده آنان از فناوری و کاهش جابه‌جایی‌های روزانه، ابعاد جدیدی از تأثیر آموزش غیرحضوری بر الگوهای امنیت شهری را نمایان کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش آموزش غیرحضوری در تغییر الگوهای امنیت شهری دانش‌آموزان و با تمرکز بر منطقه ۳ تهران انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد به اجرا درآمد. جامعه پژوهش شامل نظام آموزش‌وپرورش ایران، و نمونه هدفمند مشتمل بر ۱۵ نفر از معاونان، معلمان، کارشناسان و اعضای انجمن اولیا و مربیان منطقه ۳ بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند تا اشباع نظری حاصل شود. یافته‌ها نشان داد که کیفیت یادگیری در آموزش غیرحضوری و نحوه اثرگذاری آن بر توسعه شهری، تحت تأثیر سه دسته اصلی عوامل قرار دارد: شرایط علّی شامل توانمندی فناورانه معلمان، انگیزش دانش‌آموزان، حمایت خانواده‌ها، کیفیت محتوا. شرایط زمینه‌ای همچون فرهنگ مدرسه، نگرش مدیران، ساختارهای شهری، سطح دسترسی محلات به زیرساخت‌های ارتباطی. شرایط مداخله‌گر شامل منابع مالی، سیاست‌های کلان‌شهری و تغییرات مدیریتی در نظام آموزشی. از یافته‌های مهم این پژوهش آن است آموزش غیرحضوری امنیت فیزیکی و سایبری دانش‌آموزان را تقویت می‌کند، اما کاهش تعاملات اجتماعی، وابستگی به فضای مجازی و نابرابری دسترسی، چالش‌های جدیدی ایجاد می‌کند که نیازمند سیاست‌گذاری هم‌زمان در آموزش، فناوری و امنیت شهری است.