واکاوی و ارزیابی مؤلفه‌های برنامه‌ریزی و طراحی شهری به‌منظور آینده‌پژوهی افزایش تاب‌آوری شهرها در برابر بحران بیماری‌های همه‌گیر

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

2 گروه معماری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.

3 گروه معماری، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2026.1220691
چکیده

بحران بیماری‌های همه‌گیر یکی از بحران‌هایی است که در عصر حاضر جامعه جهانی را غافلگیر نموده و ضرورت آینده‌پژوهی برای مواجهه با وقایع مشابه را ضروری می‌نماید. بدین منظور ضمن بررسی و بیان پیشینه و تحولات آن در سیستم‌های شهرسازی و طراحی شهری پس از خود، فاکتورهای تأثیرگذار، جهت آینده‌پژوهی و سیاست‌گذاری در شهرهای آینده شناسایی و ارزیابی می‌گردد. نخست برای اتفاق‌نظر آراء با روش دلفی فازی معیارها و زیر معیارها در اختیار 15 نفر از اساتید منتخب قرار می‌گیرد تا پس از جمع‌بندی نظرات، با امتیازدهی فاکتورهای تاب‌آور، از دیدگاه 44 نفر از اساتید متخصص رشته‌های معماری، برنامه‌ریزی و طراحی شهری شهر شیراز، هشت معیار انتخابی با روش LMAW وزن دهی و رتبه‌بندی گردد. از دیدگاه پرسش‌شوندگان مبحث ارتقاء سلامت روان، سلامت سازی محیط‌های شهری با تمرکز بر زیرساخت‌ها، هوای پاکیزه، خدمات محلی اولویت‌های یک تا چهار را جهت آینده‌پژوهی و سیاست‌گذاری شهرهای آینده در معیارها به خود اختصاص می‌دهند و با توجه به اولویت‌بندی زیر معیارها، توصیه‌های سیاستی جهت افزایش سرانه فضاهای سبز شهری، ارتقاء سطح طبیعت شهری و افزایش سرانه بوستان‌های محلی، تأمین فضاهای رزرو شهری جهت احداث مراکز درمانی بهداشتی، ایمن‌سازی شبکه‌های آب و فاضلاب، کاهش شعاع دسترسی مراکز محلات، افزایش سرانه و ارتقاء سطح خدمات و تدوین ضوابط به‌منظور ارتقاء استانداردهای بهداشتی بوستان‌های محلی برخی راهبردهای سیاستی با اهمیت افزایش تاب‌آوری شهرها در برابر بیماری‌های همه‌گیر می‌باشد. توجه به‌سلامت روان  ساکنین از طریق ارتقاء سطح طبیعت و فضاهای سبز شهری در کنار ارتقاء زیرساخت‌های بهداشتی ضروری، هوای پاکیزه و کمرنگ نمودن معضلات شهری از توصیه‌های سیاستی این پژوهش برای آینده‌پژوهی شهرهای تاب آور به‌حساب می‌آیند.