ارزیابی آسیب‌پذیری مراکز آموزشی از منظر پدافند غیرعامل در شهر بندر امام خمینی (ره)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران

2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران

doi
https://doi.org/10.82545/uf.2026.1236706
چکیده

حفاظت از زیرساخت‌های آموزشی در برابر تهدیدات، از اولویت‌های اساسی در حوزه پدافند غیرعامل است. این مقاله به ارزیابی آسیب‌پذیری مراکز آموزشی از منظر پدافند غیرعامل در شهر بندر امام خمینی (ره) انجام شد. روش تحقیق تحلیلی-کاربردی؛ جامعه آماری، مجموعه‌ای از مهندسین و کارشناسان اداره نوسازی مدارس و همچنین کارشناسان مدیریت بحران شهر بندر امام خمینی به تعداد نفر 95 می‌باشند بر اساس روش کوکران حجم نمونه به‌دست‌آمده 76 پرسش‌نامه در محدوده موردنظر به‌صورت تصادفی توزیع شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار Expert choice استفاده‌شده است که پس از وزن دهی به معیارهای مشخص‌شده با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی SAW به رتبه‌بندی روش‌های شناسایی‌شده پرداخته‌شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هزینه (0.598) و عملکرد (0.270) معیارهای اصلی در انتخاب روش‌های پدافند غیرعامل برای مراکز آموزشی هستند. روش مقاوم‌سازی و تضمین کیفیت با وزن نهایی (0.449) به‌عنوان مؤثرترین گزینه برگزیده شد که از منظر هزینه و عملکرد بر روش‌های دیگر چون پایش و ارزیابی مداوم (0.254)، ترویج حس مالکیت (0.177) و افزایش آگاهی (0.120) برتری دارد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تمرکز بر راهکارهای فنی، اجرایی و کیفیت‌محور در مقاوم‌سازی فضاهای آموزشی می‌تواند به‌صورت مستقیم آسیب‌پذیری این مراکز را در برابر تهدیدات بالقوه کاهش دهد. همچنین، ایجاد نظام پایش و ارزیابی مستمر و ارتقای آگاهی و حس مسئولیت‌پذیری در میان مدیران و کارکنان آموزشی نقش پشتیبان در پایداری اقدامات پدافندی ایفا می‌کند.