تحلیل و ارزیابی ابعاد و کیفیت سازوکارهای ادغام اجتماعی معلولان در قوانین حمایتی ایران

نویسندگان

1 پژوهشگر مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

doi
10.22059/ijsp.2023.94849
چکیده

در چرخش پارادایمی صورت گرفته در ادبیات حمایت اجتماعی، معلولان از افرادی وابسته و نیازمند کمک به افرادی مستعد و باظرفیت تبدیل شده­اند که به واسطۀ مکانیسم طرد در معرض انزوا و محرومیت اجتماعی قرار گرفته­اند. لذا، به جای مقوله حمایت­گری و کمک­ به معلولان، معمولاً به دولت­ها توصیه می­شود تا در قالب سیاست ادغام اجتماعی شرایط را جهت دسترسی ایشان به فرصت­های اجتماعی و مشارکت در عرصه­های مختلف جامعه فراهم کنند. در این راستا و با توجه به جمعیت قابل توجه معلولان در سطح جامعه ارزیابی سیاست­ها و قوانین حمایتی از منظر ادغام اجتماعی به مثابه یک مسئله اجتماعی مورد توجه پژوهش حاضر قرار گرفته است. روش پژوهش تحلیل اسنادی و جامعه آماری آن قانون جامع حمایت از حقوق معلولان (مصوب 1383) و قانون حمایت حقوق معلولان (مصوب 1396) است. بر حسب یافته­های پژوهش در قانون حمایت از حقوق معلولان تقریباً تمام ابعاد و مؤلفه­های ادغام اجتماعی در زمینه اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و فضایی مورد توجه قرار گرفته­اند. این در حالی است که در قانون جامع حمایت از حقوق معلولان بیشتر ابعاد اقتصادی، فرهنگی و فضایی مورد توجه قرار گرفته بودند. با این حال، از نظر کیفیت ادغام اجتماعی تفاوت چندانی میان سطح و سقف مشارکت تعیین شده در هر دو قانون مشاهده نمی­شود. زیرا، از زاویه دید نردبان مشارکت آرنشتاین هر دو قانون در سطح مشارکت جزئی قرار می­گیرند.