فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محاسبه دقیق بهای تمام‌ شده محصولات، به‌ویژه در صنایع تولیدی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و ابزارهای سنتی حسابداری مدیریت در این زمینه با محدودیت‌هایی مواجه‌اند. هدف این پژوهش، پیاده‌سازی و مقایسه سه سیستم بهایابی شامل سیستم سنتی، سیستم بهایابی بر مبنای فعالیت (ABC) و سیستم بهایابی بر مبنای فعالیت مبتنی بر منطق فازی (Fuzzy ABC) در شرکت شرق صنعت نیشابور است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی با روش توصیفی–پیمایشی است. داده‌ها از طریق بررسی اسناد مالی، مصاحبه‌های ساختاریافته و تحلیل اسناد حسابداری شرکت در سال ۱۴۰۱ گردآوری و با استفاده از نرم‌افزارهای Excel و MATLAB تحلیل شد. برای آزمون فرضیه‌ها از آزمون تفاوت میانگین و تحلیل واریانس استفاده شد. نتایج نشان داد بین سیستم سنتی و ABC تفاوت معناداری در تعیین بهای تمام‌شده وجود دارد، اما تفاوت معناداری بین سیستم سنتی و ABC فازی مشاهده نشد. همچنین، مقایسه ABC و Fuzzy ABC نیز حاکی از تفاوت معنادار بود. سیستم ABC در این مطالعه، دقیق‌ترین روش بهایابی در شرایط واقعی شرکت بوده است. در مقابل، استفاده از منطق فازی بدون انطباق با ساختار زمانی تولید، منجر به کاهش دقت اطلاعات شده و کارایی مدل را کاهش داده است. بنابراین، بکارگیری سیستم ABC به‌صورت مستقل و بومی‌سازی ‌شده در صنایع مشابه توصیه می‌شود.