ناکارآمدی فردی-نهادی و همیاری جمعی مطالعه درک معنایی کشاورزانِ سمیرمی از مسألۀ کمآبی در حیاتِ شهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جامعهشناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران
2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، مبارکه، ایران
doi
10.30495/uss.2023.708006چکیده
پژوهش حاضر به بررسی درک معنایی کشاورزان ساکن شهر سمیرم از مسألۀ کمآبی و نقش آن در حیات شهری است. از روش تحقیق نظریۀ زمینهای (رویکرد سیستماتیک) برای تحقق این هدف استفاده شد. مشارکتکنندگان پژوهش، کشاورزان شهرستان سمیرم بودند. روش نمونهگیری از نوع هدفمند بود که بر اساس آن با 25 نفر از کشاورزان مصاحبۀ نیمهساختاریافته انجام شد. برای فهم پیامدهای کمآبی ناشی از کشاورزی بر حیات شهری سمیرم، کشاورزانی انتخاب شدهاند که ساکن شهر سمیرم هستند. مصاحبهها با استفاده از روش کدگذاری سهمرحلهای نظریۀ زمینهای تحلیل شدند. یافتههای پژوهش نشان داد که شرایط علی تأثیرگذار بر کمآبی در شهرستان سمیرم عبارتاند از: تغییر الگوها، حکمرانی ناکارآمد و تغییرات اقلیمی. برای مواجهه با کمآبی، کشاورزان سه راهبرد ارائه دادهاند: تقویت سنتهای همیاری، فرهنگسازی زیستمحیطی و صنعتگرایی جایگزین. زمینههایی که این راهبردها را تسهیل کرده و یا مانع تحقق آنها میشوند عبارتاند از: سیاستهای اقتصادی و مدیریت منابع آبی. فردگرایی اقتصادی و منابع مالی و اعتباری، شرایط مداخلهگر بر راهبردهای مواجهه با کمآبی هستند. پیامدهای راهبردهای مواجهه با کمآبی از دید کشاورزان عبارتاند از: بازسازی زیستِ اقتصادی، بازسازی زیستِ اجتماعی و بازسازی حیاتِ زیستمحیطی. ناکارآمدی فردی-نهادی و همیاری جمعی نیز مقولۀ مرکزی درک معنایی کشاورزان از کمآبی در شهرستان سمیرم است. نتیجۀ پژوهش نشان داد که کمآبی هم تحت تأثیر مقولههای فردی قرار دارد و هم تحت تأثیر مقولات نهادی و ساختاری. بنابراین، راهبردهای مواجهه با آن نیز فردی-نهادی هستند و پیامدهای این راهبردها نیز همینگونه هستند.
