فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالة حاضر برگرفته از یک پژوهش مردم‌نگارانه در باب زیست روزمرة افراد در دو سکونت‌گاه حاشیه‌ای تهران است که با رویکردی پدیدارشناسانه به تجربیات زیستة ساکنان آن‌ها نزدیک شده است. این سکونت‌گاه‌ها که در گفتمان عمومی «کلونی» نامیده می‌شوند، در محلة سعیدآباد از منطقة شادآباد تهران قرار دارند. چندین ماه حضور میدانی، مشاهدة نزدیک و گفت‌وگو با ساکنان نشان داد شرایط ویژة زندگی در این کلونی‌ها موجب درهم‌آمیختگی مرزهای فضایی و زمانی  ساکنان شده است. این شرایط ویژه به‌ویژه ناظر به بافت مسکونی پُرتراکم کلونی‌ها، محدودیت فضاهای زندگی برای اتاقک‌نشین‌ها، عدم وجود امکانات رفاهی حدأقلی و فقر مشهود خانوارهای ساکن است. تنها موقعیت‌هایی که تجلی‌گاه هم‌صدایی و هم‌پیمانی این کلونی‌نشین‌ها بر سر هویت فرودست‌شان است، موقعیت‌هایی است که ایشان در مواجهه با اشخاص و خیّران و نهادهای رسمی و غیررسمی بیرونی قرار می‌گیرند. در حقیقت، مناسبات جمعی‌ بیشتر مبتنی بر تحصیل منابع است و نه نوعی تقسیم کار. سلسله‌مراتب جنسیتی و نان‌آوری مهم‌ترین عوامل تعیین‌کنندۀ تصمیم‌گیری‌های درون اتاقک‌ها هستند. در عرصۀ عمومی، مهم‌ترین اصل حاکم بر مناسبات رسمی و به‌ویژه عرصۀ قدرت و اعمال نفوذ، مالکیت است. ساکنان، زندگی خود را به‌صورت زندگـی‌ای کاملاً جداافتاده از شهر درک می‌کنند. این کلونی‌ها به برزخی می‌مانند که در مرز شهر و ناشهرند.