چالش مسئولیت اجتماعی شرکتی در شرکتهای صنعتی شهر میبد، یک مطالعه کیفی
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری جامعهشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران (نویسنده مسئول)
3 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایر
doi
10.71547/urb.2025.1206826چکیده
مسئولیت اجتماعی شرکتی به تعهد شرکتها نسبت به جامعه، محیطزیست و ذینفعان اشاره دارد. شهر میبد به دلیل رشد صنعت کاشی و سرامیک و مهاجرت گسترده با پیامدهای اجتماعی و زیستمحیطی مواجه است. این پژوهش به بررسی مساله مسئولیت اجتماعی شرکتهای صنعتی میبد و تأثیر آن بر توسعه پایدار میپردازد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. دادههای پژوهش از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۰ نفر به روش نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی جمعآوری شده است. مصاحبهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته و دادهها با استفاده از رویکرد شش مرحلهای براون و کلارک (۲۰۱۹) مورد تحلیل قرار گرفتهاند. تحلیل و تجزیه دادههای حاصل از مصاحبهها منجر به استخراج چهار مضمون اصلی شده است: ۱. مسئولیت اجتماعی شرکتی، آنتروپی مفهومی/عملکردی؛ ۲. مسئولیت اجتماعی شرکتی، سلب مسئولیت دولتی؛ ۳. مسئولیت اجتماعی شرکتی، ناسپاسی عمومی/دولتی از صنعت؛ ۴. مسئولیت اجتماعی شرکتی، نارضایتی صنعت از دولت/مردم. این مضامین نشاندهنده پیچیدگی ماهیت مسئولیت اجتماعی شرکتی در بافت صنعتی شهر میبد و روابط چندگانه میان صنعت، دولت و جامعه میباشند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که مسئولیت اجتماعی شرکتی در شهر میبد با چالشهای مفهومی و عملکردی مواجه است. همچنین تنشهای موجود در روابط بین صنعت، دولت و جامعه محلی، پیادهسازی اثربخش مسئولیت اجتماعی شرکتی را با موانع جدی روبرو ساخته است. برای ارتقای مسئولیتپذیری اجتماعی شرکتها در این منطقه صنعتی، نیاز به تعریف روشن از مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتی، بازتعریف نقش دولت و صنعت، و برقراری گفتمان سازنده میان تمامی ذینفعان میباشد.