تبیین جامعه شناختی محرومیت اجتماعی به مثابه یک مسئله اجتماعی (مطالعه موردی: محلات حاشیه نشین شهر گرگان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جامعه شناسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران.
2 دانشیارگروه علوم اجتماعی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران. (نویسنده مسئول).
4 گروه جامعه شناسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران
doi
10.71547/urb.2025.1214628چکیده
هدف: هدف این پژوهش تبیین جامعهشناختی عوامل مؤثر بر محرومیت اجتماعی ساکنان محلات حاشیهنشین شهر گرگان است. روششناسی پژوهش: روش انجام این مطالعه پیمایش است که طی آن 384 نفر از ساکنان محلات کم برخوردار به شیوه نمونهگیری تصادفی خوشهای مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده پرسشنامه محققساخته با اعتبار محتوایی تأییدشده و پایایی 0.769 بود. برای آزمون فرضیات از همبستگی پیرسون، t مستقل، آنوای یکطرفه و رگرسیون استفاده شد. یافتهها: یافتهها نشان داد بین زنان و مردان به لحاظ عوامل اقتصادی، بین افراد مجرد و متأهل به لحاظ عوامل آموزشی، بین مهاجران و بومیان به لحاظ عوامل آموزشی، فرهنگی و اجتماعی و بین قومیتها و گروههای تحصیلی به لحاظ میزان عوامل فرهنگی و محرومیت تفاوت معناداری وجود دارد. میزان همبستگی بین متغیر محرومیت اجتماعی با عوامل آموزشی 0.360-، عوامل اجتماعی 0.627-، عوامل فرهنگی 0.153- و عوامل اقتصادی 0.611- گزارش شده است. عوامل اجتماعی با بتای 0.598 و عوامل فرهنگی با بتای 0.095 به ترتیب بیشترین و کمترین قدرت پیشبینی میزان محرومیت اجتماعی را دارند. نتیجه گیری: نتیجه اینکه شناخت عوامل محرومیت اجتماعی و توجه به راهبردهای کنترل در سیاستگذاری و برنامهریزی حوزه مسائل اجتماعی در شهر گرگان، میتواند یکی از مهمترین موانع توسعهیافتگی را بهبود ببخشد و زمینه مشارکت اجتماعی را تسهیل نماید.