تعهد اجتماعی در شهر تهران: میزان و عوامل موثر بر آن (مورد مطالعه شهروندان بالای 18 سال)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.71547/urb.2025.1212579
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی میزان تعهد اجتماعی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در میان شهروندان تهران است. روش : این مطالعه با رویکرد کمی و جامعه آماری شامل افراد بالای ۱۸ سال ساکن تهران انجام شده است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران، ۳۸۵ نفر تعیین و نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای صورت گرفت. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته و استاندارد جمع‌آوری و توسط نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ­ها : با توجه به ضرایب رگرسیونی ارائه شده، متغیرهای مستقل اوقات فراغت (51/0)، مصرف فرهنگی (36/.0)، سرمایه اجتماعی (19/0) تأثیر معناداری بر تعهد اجتماعی دارند. همچنین، تحلیل رگرسیون نشان داد که مدل پیش‌بینی تعهد اجتماعی با ضریب تعیین R² برابر با 0.78 توانسته است سهم قابل توجهی از واریانس تعهد اجتماعی را تبیین نماید؛ به‌طوری‌که اوقات فراغت، مصرف فرهنگی و سرمایه اجتماعی به ترتیب بیشترین تأثیر را در این مدل دارند. نتایج : نتایج نشان می‌دهد به دلیل تحولات اجتماعی و فرهنگی حاکم در شهر تهران، میزان تعهد اجتماعی حتی از سطح موجود (متوسط) نیز کاهش یابد و گرایش به نفع‌گرایی فردی و کنش‌های منفعت‌محور تقویت شود. در چنین شرایطی، بیش‌ازپیش ضرورت بازتعریف و بازسازی پیوندهای اجتماعی در قالب نظامی از تعهدات متقابل احساس می‌شود.