امکان‏سنجی طرح دعاوی آثار تغییرات اقلیمی بر محیط زیست دریایی در چارچوب کنوانسیون حقوق دریاها

نویسندگان

1 دانش ‏آموختۀ دکتری حقوق بین‏ الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jplsq.2022.328705.2858
چکیده

دولت‏ ها با وجود آگاهی از فوریت ‏های مطرح‏شده در خصوص آثار تغییر اقلیم توسط نهادهایی همچون هیأت بین‏ الدولی تغییر اقلیم، هنوز از پذیرش تعهدات مربوط به کاهش انتشار گازهای گلخانه ‏ای اجتناب می‏ورزند. اگرچه آثار تغییر اقلیم توجه و نگرانی جامعۀ بین ‏المللی را به خود جلب کرده است، تقریباً هیچ دعوایی مربوط به آثار تغییر اقلیم در نهادهای قضایی و شبه‏ قضایی بین ‏المللی وجود ندارد. با توجه به تعریف وسیع کنوانسیون سازمان ملل متحد در خصوص حقوق دریاها از آلودگی محیط‏ زیست دریا، این کنوانسیون پتانسیل بالایی برای ارائۀ ابزارهایی برای جبران خسارات کشورهای تحت تأثیر تغییر اقلیم از جمله کشورهای در حال ‏توسعۀ کوچک جزیره‏ای دارد. به ‏موجب کنوانسیون فرصت انتخاب مرجع رسیدگی به‏ همراه روش داوری که گزینۀ پیش ‏فرض است، وجود دارد. اگرچه دیوان بین ‏المللی دادگستری و دادگاه بین‏ المللی حقوق دریاها گزینۀ بهتری برای پرونده‏های مربوط به آثار تغییر اقلیم همراه با خواندگان متعدد است، احتمال اینکه دیوان داوری موردی، به ‏دلیل پیش ‏فرض بودن، تنها گزینۀ واقع‏ بینانه باشد بیشتر است، مگر اینکه طرفین به انتقال دعوا به مرجع دیگری توافق کنند. در هر حال، طرح این‏گونه دعاوی به‏ موجب روش ‏های حل ‏و‏فصل اختلافات مندرج در کنوانسیون حقوق دریاها می‏تواند آثار تغییر اقلیم بر اقیانوس ‏ها از جمله انقراض گونه ‏ها، آلودگی دریا و بالا آمدن آب دریاها را اثبات و در آینده از بروز آنها جلوگیری کند.