فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محمد علی جمال زاده و یحیی حقی در ادبیات فارسی و عربی از پشگامان داستان نویسی بویژه داستان کوتاه به شمار می روند. اگر چه میان این دو نویسنده پیوند و ارتباطی نبوده است، اما هم زمانی میان آن دو باعث شده است که مضمون و محتوای داستان هایشان تا حدودی به هم نزدیک شود. موضوع محوری که در داستان فارسی شکر است از جمال زاده و قندیل ام هاشم ـ چلچراغ حضرت زینب ـ از یحیی حقی به چشم می خورد، مسئله ی رویارویی شرق و غرب است. در واقع، نویسندگان برآنند تا بی هویتی فرهنگی را به خوانندگان گوشزد کرده و دست کشیدن از سنت های شرقی و جایگزین کردن آنها با جلوه های تمدن غرب را نقد کند. اگر چه این دو نویسنده در پایان به مصالحه شرق و غرب رسیده اند اما شیفتگی اولیه مردم شرق نسبت به ظواهر تمدن مادی و فرنگی مآبی را به خوبی به تصویر کشیده اند. این مقاله در پی آن است که نمادهای مهم این دو داستان را رمزگشایی کرده و جلوه های رویارویی شرق و غرب را نشان بدهد. بعلاوه، عناصر برجسته داستانی همچون شخصیت، زاویه دید، صحنه و درون مایه و نیز محورهای اصلی مضمون داستان ها را بکاود. دین، جنسیت، زبان، لباس و نماد از محورهای اصلی مورد بحث در این مقاله است.