مکان‌یابی بهینۀ‌ مراکز اسکان موقت در هنگام بحران در شهر رشت (نمونۀ‌ موردمطالعه: محلۀ استقامت)

doi
10.82109/juep.2025.1129925
چکیده

شهرها به‌عنوان مکان تجمع تعداد زیادی از افراد، در درون خود مجموعه‌ای از عناصر زیربنایی و روبنایی با انواع کاربری‌ها اعم از مسکونی، اداری، خدماتی و غیره را جا داده است. در بطن تمامی این عناصر جمعیت انسانی وابسته‌ای وجود دارد که از شهر استفاده می‌کنند. علی‌رغم پیشرفت‌های فراوان در تکنولوژی کماکان انسان در برابر حوادث مختلف طبیعی  و غیر طبیعی آسیب‌پذیر است و مدام در معرض تلفات و خسارت‌های ناشی از حوادث طبیعی و انسان ساخت قرار می‌گیرد. در صورت وقوع یک بحران این جمعیت انسانی به شدت تحت تاثیر قرار گرفته و گسیختگی در نظام طبیعی زندگی و خسارات جانی و مالی فراوان به شهرها وارد می‌گردد. امروزه مدیریت بحران جزء جدایی ناپذیر برنامه ریزی شهری تلقی می‌شود. از‌جمله شیوه‌های کارآمد برای کاهش تلفات، در زمان وقوع بحران مکان‌یابی اسکان موقت است. مکان‌یابی سایت‌های اسکان موقت وابسته به معیاری متعددی است که از ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، کالبدی و زیست‌محیطی تأثیر می‌پذیرد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی و شناسایی اماکن امن جهت اسکان اضطراری شهروندان شهر رشت در محله استقامت هنگام وقوع بحران است. روش پژوهش بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت از نوع توصیفی تحلیلی است و برای جمع‌آوری اطلاعات از منابع کتابخانه ‎ ای و همچنین مجموعه‌ گزارش‌ها و اسناد استفاده شده است. در این پژوهش معیارهای مساحت، فاصله از کاربری‌های خطرساز، دسترسی به شبکه ارتباطی، فاصله از ساختمان‌های بلند، توپوگرافی زمین و نزدیکی به بافت فرسوده به‌عنوان معیارهای کیفیت‌سنجی انتخاب شدند. همچنین برای یافتن بهترین مکان برای اسکان موقت از بین سه مکان موردمطالعه، از روش تاپسیس استفاده است. نتایج نشان داد مساحت مناسب بیشترین وزن (472/0) و دسترسی به شبکۀ ارتباطی دارای کمترین وزن (0) است. در نهایت مکان‌های پیشنهادی جهت اسکان موقت بر اساس کیفیت رتبه بندی شدند؛ که پارک مفاخر با امتیاز نهایی (788/0)، از بالاترین رتبه در بین سه گزینه پیشنهادی برخوردار است.