تحلیل آینده¬نگر مشارکت مردمی در مدیریت بحران با رویکرد سناریونویسی (مطالعة موردی: شهر اردبیل)

doi
چکیده

مديريت بحران برای تحقق توسعه پايدار در جامعه امری ضرورى می­باشد. با توجه به محدودیت­های موجود در رویکرد کالبدی مدیریت بحران و هزینه­های سنگین آن­ها، پرداختن به رویکردهایی که از طریق توانمندسازی اجتماعات محلی سبب کاهش آسیب­پذیری جامعه و تسهیل فرایند مدیریت بحران در شهرها می­شوند ضرورت دارد. هدف پژوهش حاضر تدوین سناریوهای مشارکت مردمی در فرایند مدیریت بحران شهر اردبیل براساس اصول آینده­پژوهی می­باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردي و از نظر ماهيت، تحلیلی و اکتشافی است که با به­کارگیری رويکرد آينده­پژوهي صورت گرفته است. روش جمع­آوری اطلاعات، کتابخانه­اي و ميداني می­باشد. براساس یافته­های پژوهش شش متغیر به­عنوان متغیرهای کلیدی انتخاب شده­اند. با بررسي­هاي نظري و استفاده از نظرات کارشناسان، براي هریک از عوامل کليدي پژوهش، سه وضعيت در طيف­هاي مطلوب تا بحراني در نظر گرفته شده است که به­طور­کلی اين 6 مولفه با 18 وضعيت محتمل در افق 1410 روبه­رو هستند. برمبنای تحلیل­های حاصل از نرم­افزار سناریو ویزارد 2 سناریو بسیار قوی، 60 سناریو ضعیف و 7 سناریو با سازگاری زیاد به دست آمده است. در میان این سه گروه سناریو، بیشترین روایی مربوط به سناریوهای گروه سوم یعنی سناریوهای با سازگاری بالا است. در جهت تحليل سناريوهاي با سازگاري زياد از روش استقرايي استفاده شده است. اين روش کلیه عوامل کليدی را به دو بعد کلي اجتماعی و فرهنگی گروه­بندی مي­نماید. برمبنای گروه­بندی­های صورت گرفته در روش استقرايي، سه سناريوي طلايي، باورکردني و فاجعه برای موضوع پژوهش در نظر گرفته شده است. در پایان نیز جهت اجرایی کردن سناریوهای باورکردنی پیشنهاداتی ارائه شده است.