الگوی توزیع فضایی میزان آسیب پذیری و تاب آوری شهری در برابر تغییرات اقلیمی (نمونه موردی: شهر ارومیه)

doi
10.82109/juep.2025.1202908
چکیده

تغییر اقلیم واقعیتی غیرقابل انکار است که تبعات آن بسته به محدوده جغرافیایی و شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی متفاوت است.  برداشت منابع آبی سطحی و زیرزمینی خود یکی از عوامل بروز تغییر اقلیم بخصوص پدیده خشکسالی طی یک دهه اخیر بوده است.  خسارت‌هاى زیست‌محیطی، اقتصادى، اجتماعی زياد ناشى از اجراى پروژه‌هاى كلان مقياس کشاورزی و صنعتی، به همراه پيامدهاى جبران‌ناپذير تغییر اقلیم و خشکسالی، اکوسیستم و حیات اجتماعی و اقتصادی این حوضه و نهایتا سکونتگاه‌های پیرامون آن را با مخاطره جدی روبه‌رو کرده است. هدف این پژوهش ارزیابی میزان آسیب پذیری و تاب‌آوری شهر ارومیه در برابر تغییرات اقلیمی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناختی توصیفی _ تحلیلی و زمینه ای است. برای انجام این پژوهش از تحلیل فضایی به کمکGIS  استفاده شده است. نتایج بررسی نشان می‌دهد که عدم تاب‌آوری یا آسیب‌پذیری شهری الگوهای خاصی دارد و مناطق مختلف به دلیل تفاوت‌های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی، سطوح متفاوتی از آسیب‌پذیری را تجربه می‌کنند. تحلیل‌های فضایی نشان می‌دهد محلات جنوبی و غربی به دلیل حاشیه‌ای بودن و ضعف در دسترسی به خدمات شهری، آسیب‌پذیری بیشتری دارند، در حالی که محلات مرکزی و شمالی به دلیل دسترسی بهتر، کمتر آسیب‌پذیرند. این نتایج می‌تواند به برنامه‌ریزان کمک کند تا روی محلات با آسیب‌پذیری بالا تمرکز کنند و راهکارهای مناسبی برای کاهش آسیب‌پذیری و بهبود تاب‌آوری ارائه دهند.