فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سالمندی به‌عنوان یک روند طبیعی گذر زندگی، زمان بروز برخی محدودیت‌هاست. نسبت قابل‌توجهی از استفاده‌کنندگان فضاهای شهری و از آن جمله پارک‌ها را سالمندان تشکیل می‌دهند و این نسبت پیوسته افزایش می‌یابد. از این رو ایفای حق سالمندان به فضاهای شهری ایجاب می‌نماید که این فضاها برای آنان متناسب‌سازی گردد. هدف پژوهش ارزیابی قابلیت محیطی پارک‌های شهری تبریز از منظر مشاهدات محیطی پژوهشگران در قیاس با میزان ادراکات کاربران سالمند از آن است. این تحقیق از نوع کیفی_کمی و از نظر هدف کاربردی است. در بخش نظری، مولفه‌های قابلیت محیطی پارک‌های شهری برای سالمندان متاثر از دو بعد نیازهای انسان و مشخصات محیطی، با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای در چهار بخش قابلیت فیزیکی، شناختی، روانی و نمادین شناسایی و تعیین گردیدند. بر این اساس در بخش میدانی، قابلیت محیطی پارک‌های مناطق ده‌گانه تبریز از منظر مشاهدات محیطی پژوهشگران در قیاس با میزان ادراکات کاربران سالمند از آن‌ها به‌روش مشاهدات رفتاری و پرسش‌نامه، ارزیابی گردید. جامعه آماری پرسش‌نامه‌ها، تمامی سالمندان مراجعه‌کننده بوده و حجم نمونه با روش اشباع نظری به 140 نفر رسید. روش نمونه‌گیری، غیرتصادفی و به‌صورت هدف‌مند سهمیه‌ای بوده و برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات، از نرم‌افزار SPSS استفاده شد. نتایج حاصل از مشاهدات پژوهشگران نشان می‌دهد بر اساس شاخص وزن­دهی شده از 100 برای تمامی مولفه‌ها، پارک باغ اما‌می و هشترودی با امتیازات 65/62 و 63 مناسب‌ترین و پارک رازی با امتیاز 98/28 نامناسب‌ترین پارک برای سالمندان می‌باشد. نتایج حاصل از مصاحبۀ سالمندان نشان می‌دهد پارک باغ اما‌می و هشترودی با امتیازات 16/58 و 02/59 مناسب‌ترین و پارک بنفشه با امتیاز 83/32 نامناسب‌ترین پارک برای سالمندان می‌باشد. نتایج یافته‌ها بیانگر اختلاف فراوان دیدگاه پژوهشگران و سالمندان در قابلیت نمادین و فیزیکی پارک‌ها و اختلاف کم آن در قابلیت‌های اجتماعی پارک‌ها و تطابق دیدگاه دو گروه در قابلیت شناختی پارک‌ها بوده‌است. نتایج کلی حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که قابلیت‌های موجود در محیط طراحی شده به صورت بالقوه بوده و این قابلیت‌ها لزوما توسط کاربران سالمند ادراک نمی‌شود.