شناسایی پیشرانهای کلیدی تاثیرگذار هوش مصنوعی در آینده شهرهای هوشمند ایران با استفاده از رویکرد آینده پژوهی
نویسندگان
1
2
3
doi
چکیده
در دهههای اخیر، شهرهای هوشمند بهعنوان پاسخی به چالشهای پیچیده توسعه شهری در عصر دیجیتال مطرح شدهاند؛ چالشهایی که نیازمند درک نظاممند از عوامل فناورانه، نهادی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر تحول شهری هستند. در این میان، هوش مصنوعی بهعنوان موتور محرکه اصلی شهرهای هوشمند، نقشی فراتر از ابزار فنی ایفا میکند و بهمثابه یک «زیرساخت شناختی» عمل مینماید که امکان مدیریت دادهمحور، تصمیمگیری پیشبینانه و بهینهسازی کارکردهای شهری را فراهم میآورد. با این حال، در ایران، پیادهسازی هوش مصنوعی در شهرهای هوشمند با موانع متعددی از جمله ضعف زیرساختهای دیجیتال، ناهماهنگیهای نهادی، کمبود منابع مالی و تحریمهای بینالمللی مواجه است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشرانهای کلیدی مؤثر بر کاربست هوش مصنوعی در توسعه شهرهای هوشمند در ایران است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد آیندهپژوهی، از ترکیب روشهای کتابخانهای و میدانی بهره گرفته است. جامعه آماری شامل ۳۲ خبره در حوزههای هوش مصنوعی، شهر هوشمند و برنامهریزی شهری بودهاند که بهصورت هدفمند انتخاب شدند. جهت تحلیل دادهها نیز استفاده از نرمافزار میک مک استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد که از میان ۳۹ فاکتور شناساییشده، ۱۴ عامل کلیدی در چهار بعد تکنولوژی (مانند شبکههای فیبر نوری، مراکز داده و اینترنت اشیاء)، سیاسی-امنیتی (هماهنگی بیندستگاهی، استانداردسازی، امنیت سایبری و حریم خصوصی)، اجتماعی (اعتماد عمومی، مشارکت شهروندی و سواد دیجیتال) و اقتصادی (منابع مالی و تحریمها) بیشترین تأثیر را بر آینده هوش مصنوعی در شهرهای هوشمند دارند. این یافتهها هشدار میدهند که موفقیت تحول هوشمند شهری مستلزم توجه همزمان به ابعاد فنی و غیرفنی است و بدون تثبیت پایههای نهادی و اجتماعی، سرمایهگذاریهای فناورانه نمیتوانند پایدار باشند.
