استفاده از مفهوم آپاراتوس برای مطالعه عقلانیت حکومتمندی در تولید سوژه کنکوری (مطالعه موردی مؤسسات کنکور)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا دانشگاه اصفهان، اصفهان. ایران
2 استادیار دانشگاه علم و فرهنگ تهران، تهران، ایران،
3 استادیار دانشگاه تهران، تهران، ایران،
4 استاد دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
5 دانشیار دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22059/ijsp.2023.92828چکیده
این تکنگاری نقش مؤسسات کنکور را در گسترش و توسعه اندیشه نو لیبرال در حوزه زندگی روزمره دانشآموزان مورد واکاوی و تحلیل قرار میدهد. علاوه بر این توجه خاصی به مطالعه تبارشناسانه برآمدن نو لیبرالیسم و بهتبع آن گسترش مؤسسات کنکور در ایران پساجنگ و فراگیر شدن منطق بازاری به هنجارشده بهمثابه بنیانی برای تصمیمگیری و کردارها، نموده است. هدف مقاله توصیف این امر است که چگونه نظم جدید فرهنگی-اقتصادی (نو لیبرالیسم) یک «سناریوی جدیدی از سوبژکتیویته» (سوژه کنکوری) که قبلاً وجود نداشته است را خلق میکند این سناریوی جدید در نسبت با برآمدن نو لیبرالیسم در ایران و در نسبت با هژمون شدن گفتمان موفقیت فردی شکلگرفته است. یافتههای این پژوهش با استفاده از روش تبارشناسی نشان میدهد که پیوند خاصی بین عقلانیت حکومتمندی نو لیبرال، سوبژکتیویته و رؤیت پذیرشدن شدن جمعیت دانشآموزی کنکوری وجود دارد. این همایندی و پیوند مبتنی است بر مطالعه موردی «مؤسسات کنکور»، مؤسساتی که سبب ظهور جمعیت و نسلی جدیدی به نام «سوژه کنکوری» در جامعه شده است که شیوه زندگی خاص خود را دارد. این مؤسسات پس از خاتمه جنگ هویت جدیدی پیدا نموده و مکانیسمی از جامعهپذیری جدید با عنوان آپاراتوسهای سوژه ساز را ارائه دادهاند. این مؤسسات با کمک انواعی از آپاراتوسهای جدید، سوژههای را جعل و چارچوبی را بوجود آوردهاند که متضمن اقدامات «موسسه محور» بوده و در راستای ترغیب و تشویق دانشآموزان به درونی کردن ارزشها و باورهای نظام نو لیبرالیسم است.
