سنجش رضایتمندی ساکنان از کیفیت مسکن در محلات شهری با رویکرد عدالت فضایی مطالعه موردی: محلات منطقه دو شهرداری تهران
نویسندگان
1 گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30495/juepd.2023.1982743.1167چکیده
مهمترین کارکرد هر شهری نقش سکونتی آن است و به همین دلیل ویژگیهای کیفی مسکن نقش اساسی در کیفیت فضاهای شهری و عدالت فضایی-اجتماعی دارند. با رشد سریع شهرنشینی در قرن اخیر، بهخصوص در جوامع توسعهنیافته و در پی آن رشد طبیعی جمعیت، مهاجرت و کوچک شدن بعد خانوار باعث چالشهای جدی در شهر ازجمله کاهش کیفیت مسکن و نابرابری در ابعاد گوناگون کالبدی، محیط زیستی، خدماتی، اجتماعی و اقتصادی شده است. منطقه 2 شهر تهران بهدلیل شمالی-جنوبی بودن و کشیدگی از مرکز شهر تا شمالیترین نقاط شهری تهران دارای گوناگونی سکونتی و کیفیت مسکن میباشد. مسکن یکی از نیازهای حیاتی انسانها است، به همین دلیل رضایتمندی ساکنان از کیفیت مسکن در محلات شهری قابل تحلیل هستند و بیتوجهی به این امر مهم، میتواند باعث نابرابری مسکن شود. هدف پژوهش حاضر تحلیل رضایتمندی ساکنان از کیفیت مسکن در سطح محلات منطقه 2 شهر تهران است. روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی با ماهیت کاربردی است و در گردآوری اطلاعات از روش اسنادی و پیمایشی با استفاده از روش پرسشنامه صورت گرفته است. دادههای گردآوری شده با استفاده از آزمون تی تک نمونه، میزان رضایت از شاخصهای کیفیت مسکن، آزمون همبستگی پیرسون و در نهایت تحلیل عاملی انجام شدهاند. یافتهها نشان میدهد که شاخصهای مورد مطالعه (دسترسی، ویژگی ساختاری، امکانات رفاهی، ویژگی اقتصادی، ویژگی اجتماعی و سلامت محیطی) با موضوع پژوهش و حتی مولفههای هر شاخص رابطه معناداری دارند. نتایج رضایتمندی ساکنان نیز نشاندهنده این است که منطقه ازنظر داشتن شاخصهای مورد مطالعه پژوهش دارای مطلوبیت مناسبی میباشد. درنهایت ده عامل برای کیفیت مسکن از منظر کیفیت خیابان، نوع ساختمان، تقاضای مسکن، سطح فرهنگی، امکانات رفاهی، دسترسی به ایستگاه و خطوط حملونقل، خلوتی محل، کیفیت صوتی و هوا، نسبت قومی و نژادی و عوارض و مالیات شهرداری قابل شناسایی است. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون مشخص میکند که بالاترین همبستگی مربوط به شاخصهای امکانات رفاهی با دسترسی و ویژگی اقتصادی بوده است.