ترامتنیت در ساختار و محتوای نمایشنامۀ آناکارنینا از آرش عبّاسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحدتهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

روابط میان­متنی از موضوعات مطرح دهه­های اخیر است که محققان بسیاری به آن پرداخته­اند. در این میان ژرار ژنت با نظریۀ ترامتنیت در ابعاد گسترده­تری آن را بررسی نموده­است. در این مقاله نمایشنامۀ آناکارنینای آرش عباسی با رمان آناکارنینای تولستوی به روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی براساس نظریۀ ترامتنیت ژرار ژنت نقد و بررسی شده­است. هدف اصلی این پژوهش، کشف انواع روابط ترامتنی بین بیش­متن نمایشنامۀ عباسی و پیش­متن آن یعنی رمان آناکارنینا اثر تولستوی است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می­دهد که عباسی در نمایشنامۀ آناکارنینا آگاهانه با رمان آناکارنینای تولستوی ارتباط بینامتنی برقرار کرده­است و در این راستا با حفظ استقلال با متن نوشتاری مبدأ از انواع روابط ترامتنی بهره برده­است از جمله: بینامتنیت صریح (نقل­قول) و نیز ضمنی (ارجاع، تلمیح و کنایه) به شیوه­های گوناگون؛ پیرامتنیت با برگزیدن عنوان پیش­متن؛ فرامتنیت با مصاحبه­های خویش مبنی بر امروزی­بودن نمایشنامه­ آناکارنینا ؛ سرمتنیت با انتخاب ژانر عاشقانۀ پیش­متن؛ همچنین رابطۀ بیش­متنیت در دو نوع: 1- بیش­متنیت همانگونگی با گزینش سبک واقع­گرایانۀ پیش­متن 2- بیش­متنیت تراگونگی از دو دیدگاه: الف) تراگونگی کمّی به­صورت تقلیلی ب) تراگونگی از دیدگاه تغییرات درونی (حذف، افزایش و جانشینی).