تحلیلی بر پیشران‌های کلیدی تاب آوری در شهرهای ساحلی

نویسندگان

1 استادیار گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30495/juepd.2023.1995498.1251
چکیده

مفهوم تاب‌آوری در گفتمان مدیریت زیست‌محیطی، به‌ویژه در مورد استراتژی‌های مرتبط با طبیعت ریشه دوانده است و به طور گسترده به عنوان یک ویژگی مهم سیستم‌های ساحلی در نظر گرفته شده و به طور فزاینده‌ای در سیاست‌های توسعه برجسته شده است. تحقیق حاضر تحلیلی-اکتشافی مبتنی بر مصاحبة گروه‌های کانونی و به روش دلفی و در زمرة تحقیقات کیفی قرار دارد. در گام اول مفاهیم مرتبط با تاب‌آوری شهرهای ساحلی در فرآیند پنج مصاحبة گروه کانونی و با روش تحلیل مضمون کیفی به دست آمد. در این مرحله مصاحبه‌ها در قالب کدگذاری انتخابی، محوری و گزینشی استخراج شده‌اند. این فرآیند با استفاده از نرم‌افزار تحلیل کیفی مکس‌کیو‌دی‌ای نسخة 2020 انجام شده است. پس از آن مضامین ‌برای امتیازدهی در اختیار 35 نفر از کارشناسان خبره قرار گرفته و بر اساس تحلیل آینده‌پژوهی و با استفاده از نرم‌افزار میک مک پیشران‌های کلیدی شناسایی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد در گام اول تعداد 45 کد انتخابی، 15 کد محوری و 5 کد گزینشی به دست آمده است. کدهای گزینشی به عنوان پیشرانهای کلیدی در اختیار خبرگان قرار داده شد و نتایج به دست آمده نشان داد پیشران‌های نهادی‌، اقتصادی و اجتماعی به عنوان موثرین عوامل در تاب‌آوری شهرهای ساحلی مطرح هستند. بنابراین هر گونه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در مسیر تاب‌آور کردن سواحل باید این عوامل را مورد توجه قرار دهند. پیشران نهادی شامل عوامل ساختار قانونی مناسب، مدیریت ریسک، سیاستگذاری و مدیریت مخاطرات، ارزیابی مخاطرات و فرصت‌ها، دارابودن بانک‌های اطلاعاتی، شبکه‌سازی، سازمان‌های مردم‌نهاد، سیاست‌های توسعه، درگیرکردن همة ذی‌نفعان، واکنش‌های اضطراری، استفاده از فناوری روز، مدیریت یکپارچه، حکمروایی خوب شهری و بسیج منابع و امکانات می شود. پیشران اجتماعی عوامل سرمایة اجتماعی، مراقبت‌های بهداشتی، انسجام اجتماعی، همکاری‌های محله‌ای، مشارکت شهروندان، امنیت غذایی، خدمات اساسی، تحقیق و توسعه، شبکة اجتماعی و فرهنگی، آموزش شهروندان و مدیران، سبک زندگی را در بر می‌گیرد. همچنین پیشران اقتصادی شامل عوامل سرمایة اجتماعی، مراقبت‌های بهداشتی، انسجام اجتماعی، همکاری‌های محله‌ای، مشارکت شهروندان، امنیت غذایی، خدمات اساسی، تحقیق و توسعه، شبکة اجتماعی و فرهنگی، آموزش شهروندان و مدیران، سبک زندگی شده است.