فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با اینکه کشورها و سازمان‌های بین‌المللی، تابعان فعال حقوق بین‌الملل دانسته می‌شوند، ولی با گذار از اجتماع بین‌المللی به جامعة بین‌المللی، بازیگران غیردولتی نیز نقش پررنگی ایفا می‌کنند؛ به‌نحوی که دیگر نمی‌توان بازیگران غیردولتی نظیر دولت خودخواندة اسلامی عراق و شام (داعش)، را بدون هیچ پاسخگویی، تنها زیان‌دیده قلمداد کرد. جستار پیش‌رو بر آن است تا در سیاق خلأ نظام مسئولیت بین‌المللی، در گذر از چالش‌ها به بایستگی تحقق پاسخگویی بازیگران غیردولتی نظر بدوزد. حقوق مسئولیت بین‌المللی، بیشتر عرف‌محور است و عرف بین‌المللی، به‌عنوان یکی از منابع اصلی حقوق بین‌الملل، افزون بر تکوین، لازم است که احراز شود و در راه احراز عرف بین‌المللی، محاکم بین‌المللی بهترین گزینه دانسته می‌شوند. این در حالی است که محاکم بین‌المللی صالح در حوزة بازیگران غیردولتی بسیار نادرند. مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل سازمان ملل متحد، به‌عنوان نهاد علمی تدوین و توسعة تدریجی حقوق بین‌الملل، در زمینة مسئولیت بین‌المللی، به فراخور موضوع خود به بازیگران غیردولتی نپرداخته، مسئولیت آنها را منکر نشده و حتی راه را برای پرداختن به آن فراهم گذاشته است. در نبود جواز صریح در مورد مسئولیت بین‌المللی بازیگران غیردولتی، مضیق‌ترین دریافت این است که سکوت به معنای انکار مسئولیت بین‌المللی بازیگران غیردولتی قلمداد نمی‌شود.