بررسی تطبیقی مفهوم نسخ از دیدگاه مؤلفان «التفسیر الاثری الجامع» و «التفسیر الحدیث»
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان، گروه علوم قرآن و حدیث(استادیار).
2 عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان، گروه علوم قرآن و حدیث(دانشیار).
3 دانش آموختۀ ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان.
doi
چکیده
وقوع نسخ در قرآن را گروهی پذیرفته و گروهی انکار کردهاند. قرآنپژوهانی هم که به این رخداد معتقدند، در مصادیق و شماره آیات منسوخه با هم اختلاف دارند. البته محققان معاصر تعداد این آیات را بسیار اندک بر شمردهاند؛ در این میان مرحوم محمد هادی معرفت؛ مؤلف کتاب التفسیر الاثری الجامع، نزدیک به بیست آیه را منسوخ دانسته و آنها را در هشت بخش محدود نموده است. از دیگر قرآنپژوهان معاصر، محمد عزّه دروزه؛ مؤلف کتاب التفسیر الحدیث است که در اکثر آیات وقوع نسخ را نپذیرفته و به جای آن، حکم سابق را تعدیل یافته به شمار آورده است. وی برای پذیرش یا رد نسخ آیات، به ترتیب نزول، محتوا و سیاق، روایات صحاح، سیره نبوی و سیره خلفای راشدین عنایت داشته و در مواردی نسخ با سنت را نیز باور دارد. نوشتار حاضر با مقایسه دیدگاههای این دو محقق، مبنای نظری آنها را درباره وقوع نسخ در قرآن تبیین کرده است.
