شناسائی و تحلیل چالش های ارائه الگوی شهر هوشمند در مریوان

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.82109/juep.2025.1231412
چکیده

تحقق الگوی شهر هوشمند در شهرهای مرزی به دلیل پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک، کالبدی و مدیریتی با چالش‌های منحصربه‌فردی روبروست. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل ساختاری چالش‌های پیاده‌سازی الگوی شهر هوشمند در شهر مریوان انجام شده است. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر شش بُعد اصلی (حکمرانی، اقتصاد، محیط‌زیست، تحرک، مردم و زندگی هوشمند) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزارهای آماری انجام گرفت. یافته‌های حاصل از بارهای عاملی نشان داد که بُعد «حکمرانی هوشمند» با ضریب ۰.۹۴ و بُعد «تحرک هوشمند» با ضریب ۰.۹۱، بیشترین نقش را در تبیین چالش‌های هوشمندسازی مریوان ایفا می‌کنند. همچنین نتایج آماره t-value برتری معناداریِ چالش‌های حکمرانی (۹.۵۲) و تحرک شهری (۸.۴۵) را در مقایسه با سایر ابعاد تأیید کرد، که نشان‌دهنده بن‌بست‌های نهادی و زیرساختی در این شهر مرزی است. در مقابل، بُعد «مردم هوشمند» با کمترین بار عاملی (۰.۷۶) و آماره معناداری (۳.۲۴)، نشان داد که شکاف مهارتی شهروندان در مقایسه با موانع ساختاری، چالش کم‌شدت‌تری محسوب می‌شود. تحلیل شبکه همبستگی در مدل Y نیز از پیوند استراتژیک میان مدیریت شهری و کیفیت خدمات هوشمند پرده برداشت. نتایج نهایی پژوهش حاکی از آن است که هوشمندسازی در مریوان پیش از آنکه فرآیندی تکنولوژیک باشد، نیازمند اصلاحات بنیادین در نظام حکمرانی محلی و ارتقای زیرساخت‌های تحرک و ارتباطات برای برون‌رفت از انسداد کنونی است. در انتها، پیشنهادهایی جهت ایجاد مرکز واحد مدیریت داده و توسعه پلتفرم‌های پایش هوشمند محیط‌زیستی (با تمرکز بر تالاب زریبار) ارائه شده است