ارزیابی و سنجش شاخص های رفاه اجتماعی در فرآیند برنامهریزی شهری (مطالعه موردی: شهر ارومیه)
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار گروه جغرافیای انسانی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران
4 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، مدرس دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.82109/juep.2025.1224179چکیده
مهمترین هدف برنامهریزی شهری تأمین رفاه اجتماعی شهروندان میباشد، زیرا رفاه در هر جامعهای از اساسیترین نیازهای اجتماعی است که افراد جامعه باید از آن برخوردار باشند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و سنجش شاخصهای رفاه اجتماعی شهروندان در فرایند برنامهریزی شهری انجام شده است. نوع تحقیق کاربردی–توسعهای و روش مطالعه اسنادی و پیمایشی میباشد. جامعه آماری پژوهش را شهروندان شهر ارومیه تشکیل میدهد و حجم نمونه نیز با استفاده از فرمول کوکران و بر اساس روش نمونهگیری تصادفی طبقهای نسبتی برای هرکدام از مناطق پنجگانه شهر ارومیه برآورد گردیده و جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه و جهت تجزیهوتحلیل دادهها نیز از تحلیلهای توصیفی و استنباطی ازجمله آزمونهای T تکنمونهای، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه خطی و تحلیل مسیر در محیط نرمافزارهای آماری SPSS و Excel و جهت ترسیم نقشهها نیز از نرمافزار GIS استفاده شده است. با توجه به بررسیهای بهعملآمده از یافتههای پژوهش، میزان تمام ابعاد بررسیشده در تبیین شاخصهای رفاه اجتماعی یکسان و یکجهت نمیباشند و همانگونه که ضریب استانداردشده نشان داد، در بین ابعاد کیفیت محیط شهری، اقتصادی، سلامت روانی، سلامت جسمانی و نهایتاً بعد سلامت اجتماعی همبستگی مثبتی وجود دارد و بعد سلامت روانی با ضریب تأثیر ۵۱۵/۰ اثرگذاری، قدرت تبیین بیشتری نسبت به دیگر ابعاد بررسیشده در توسعه رفاه اجتماعی شهروندان دارد که در منطقه ۵ دارای رتبه اول و در منطقه ۴ دارای کمترین رتبه میباشد. نتایج این مطالعه نیز نشان داد که میانگین رضایتمندی شهروندان ارومیه از شاخصهای رفاه اجتماعی کمتر از حد متوسط رضایتمندی بوده که نیازمند توجه جدی مدیران و برنامهریزان شهری و منطقهای میباشد.