بررسی انواع اقتباسهای قرآنی در دیوان اشعار حافظ و ابوالعتاهیه
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور(استادیار)
doi
چکیده
دریافتن ژرفنای سرودههای بسیاری از شاعران بزرگ جهان اسلام، بدون شناختن مایههای قرآنی شعر آنان ممکن نیست. در پژوهش حاضر نگارنده به تبیین، تحلیل و تطبیق جلوههای تأثیرپذیری سرودههای حافظ و ابوالعتاهیه از آیات و مضامین قرآنی پرداخته، و گونههای آن را در دیوان هر دو شاعر باز نموده است. تأثّر قرآنی این دو شاعر در حوزه اقتباسهای مستقیم و اقتباسهای غیرمستقیم جای میگیرد که هر کدام، خود دارای گونههایی است. نگارنده دریافته که در شعر ابوالعتاهیه در مقایسه با حافظ از برساختن و درج مضامینی مشابه تعبیرات قرآنی نشانی نیست، زیرا حافظ اکسیر کلام خداوند را بر مضامین عاشقانه، سیاسی و اجتماعی سرودههای خود زده و با مضمونآفرینی، فرهنگ زبانی و اندیشگانی خود را چندصدایی کرده است، حال آنکه اقتباسهای قرآنی اشعار ابوالعتاهیه جنبهای اخلاقی و زاهدانه دارد و تکبعدی است.