مسئولیت کیفری افراد در دادگاه ویژۀ لبنان

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار دانشکدۀ حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران

3 عضو هیات علمی پژوهشکده قوه قضائیه، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2022.333286.2927
چکیده

دادگاه ویژۀ لبنان پس از ترور رفیق حریری سیاستمدار لبنانی در سال 2005، از سوی شورای امنیت با هدف رسیدگی به این ترور و ترورهای مرتبط با آن و مجازات عاملان آن‌ها تشکیل شده است. در اساسنامۀ دادگاه و رویۀ قضایی آن تلاش فراوانی شده تا نوعی تطابق میان حقوق بین‌الملل کیفری و حقوق کیفری داخلی لبنان در حوزۀ مسئولیت کیفری اشخاص حقیقی برقرار شود. بر این مبنا، در تحقیق حاضر سعی شده تا با روشی توصیفی-تحلیلی به ارزیابی کارنامة دادگاه مزبور از منظر پیگیری مسئولیت کیفری اشخاص حقیقی همچنین مبارزه با پدیدۀ تروریسم پرداخته شود. بررسی رویۀ عملی دادگاه در فرایند منتهی به صدور رأی 18 آگوست 2020، حاکی از باقی ماندن برخی نارسایی‌های عمده در مسیر دستیابی این نهاد به اهداف خود است. شناسایی امکان محاکمة غیابی متهمان و تکیة دادگاه بر این‌گونه دادرسی، نه‌تنها تحدیدی برای تضمین حقوق بشر این افراد به‌شمار رفته، بلکه به‌نظر می‌رسد که نهاد یادشده در ارائه تعریف جامع و عام‌الشمول از تروریسم، همچنین مبارزه با پدیده بی‌کیفرمانی اعمال تروریستی نیز توفیق چندانی کسب نکرده است.