تحلیل الگوی استقرار محوطههای مسوسنگ اسلامآباد غرب با استفاده از مدلهای GIS
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه تاریخ و باستانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه پژوهشی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی، سازمان سمت، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه باستانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی و احد ابهر، ابهر، ایران.
doi
https://doi.org/10.71794/peb.2024.1184365چکیده
عصر مسوسنگ از جمله ادوار مهم پیش از تاریخ ایران است. تحولات این دوره در زاگرس مرکزی، در ادامه دوره نوسنگی ظهور نموده است. از مناطق مهم زاگرس مرکزی که دارای استقرارگاههای زیادی در رابطه با عصر مسوسنگ بوده، دشت اسلامآباد غرب در غرب کرمانشاه است. با وجود غنای فرهنگی دشت اسلامآباد غرب در عصر مسوسنگ، تاکنون مطالعه هدفمندی به منظور روشننمودن وضعیت محوطههای دوره مسوسنگ این ناحیه صورت نگرفته است. نگارنده در این پژوهش سعی در یافتن پاسخ پرسشهای ذیل داشته است: الگوهای استقراری دشت اسلامآباد غرب در عصر مسوسنگ به چه صورت بوده است؟ تغییرات الگوهای استقراری در ادوار قدیم، میانی و جدید عصر مسوسنگ دشت اسلامآباد غرب را چگونه میتوان تحلیل نمود؟ به نظر میرسد چند عامل از جمله منابع آبی، ارتفاع از سطح دشت و راههای ارتباطی در شکلگیری استقرارگاههای این ناحیه در عصر مسوسنگ مؤثر بودهاند. بررسیها و مطالعات انجامشده در این دشت تاکنون ۶۵ محوطه باستانی را در رابطه با عصر مسوسنگ نشان داده است. برخی از این محوطهها دارای هر سه دوره قدیم، میانی و جدید عصر مسوسنگ هستند. اطلاعات مکانی گردآوریشده در این پژوهش، با استفاده از روش مطالعات علم GIS و اجرا در نرمافزار ArcGIS مورد مطالعه قرار گرفتهاند. مبنای این مطالعات، فاصله هر محوطه استقراری با نزدیکترین رودخانه یا منبع آبی و سطح ارتفاع آن نسبت به دشت اسلامآباد و دیگر آیتمهای مؤثر است. تمام محوطهها وارد نقشههای تحلیلی شده و این نقشهها در هر سه دوره قدیم، میانی و جدید عصر مسوسنگ دشت اسلامآباد ترسیم شدهاند.
