کاربرد هوش مصنوعی در باستانشناسی
نویسندگان
1 استادیار، گروه کامپیوتر، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر، ایران
doi
https://doi.org/10.71794/PEB.2025.1185944چکیده
دانش باستانشناسی برای درک، تجزیهوتحلیل تاریخ و فرهنگهای انسانی، اهمیت فراوانی دارد. این دانش کمک میکند تا گذشته انسان در زمینههای مختلف مانند معماری، هنر، اجتماعی، اقتصادی و مذهب بهدرستی مطالعه شود. باستانشناسی امکان فهم بهتری از ریشهها، اصالت فرهنگها و نهادهای را فراهم مینماید. تحقیقات در باستانشناسی زمینههای گوناگونی دارد مانند شناسایی سایت، کاوش سایتها، تحلیل شکلها و خطوط، ترمیم و تجزیهوتحلیل بقایای فیزیکی و آثار که همه آنها فرایندی زمانبر میباشد. باستانشناسی به مطالعه گذشته میپردازد ولی جامعه باستان شناسان سعی کردهاند از فنآوریهای روز مانند هوش مصنوعی در پژوهشهای خود استفاده نمایند. هوش مصنوعی در سالهای اخیر به دلیل دسترسی به سختافزارهای توانمند و دادههای زیاد رشد چشمگیری داشته و در زمینههای مختلف باستانشناسی مورداستفاده قرارگرفته است. این فنآوری درحال ایجاد تحول درروش کشف باستانشناسی و تجزیهوتحلیل آثار میباشد. هوش مصنوعی میتواند در شناسایی سایتها، تحلیل محتوا، ترجمه و تفسیر متنها، ترمیم و زمینههای دیگر بهعنوان ابزار کمی به متخصصین کمک نموده و امکان پردازش دادههای بزرگ که طی دههها تحقیق گردآوری و ذخیرهشده را فراهم نماید. باوجود کاربردهای متعدد هوش مصنوعی در باستانشناسی که موجب افزایش سرعت و دقت در کارها شده است، این فناوری جایگزین محققان انسانی نمیشود، بلکه بهعنوان ابزار تواناییهای متخصصین را افزایش داده و آنها را قادر میسازد پیشینه و تاریخ را عمیقتر کاوش کرده و درک بهتری به دست آورند. در این کار چالشها و موانعی نیز وجود دارد که در این مقاله کاربردها و چالشها موردبررسی قرار میگیرد.
