کشف مهر کاتولیکوس بابوی؟

نویسندگان

1 باستان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 باستان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 مرکز مطالعات جهان ایرانی، ویلژوئیف، فرانسه

4 پژوهشگر مستقل

doi
https://doi.org/10.71794/peb.2025.23111041
چکیده

توجه ویژۀ پژوهش‌گران به مطالعۀ مهرهای ساسانی و به تبع آن شناسایی بسیاری از بزرگان این دوره تاریخی، باعث ایجاد درک بهتری از جامعۀ ساسانی شده است. در این مقاله به بررسی یک مهر از دوره ساسانی خواهیم پرداخت که بنا بر کتیبۀ سریانی حک شده بر آن، متعلق به فردی به نام «بابوی» است. در دوره ساسانی تعدادی از رهبران کلیسای شرق با نام بابی و بابوی معرفی شده‌اند که در سلسله مراتب کلیسا جایگاه‌های مختلفی از کاتولیکوس تا کشیش را در مناطق مختلف شاهنشاهی ساسانی برعهده داشته­اند. برای شناسایی دقیق این فرد، تاریخ‌گذاری اثر، بستر تاریخی نقش‌مایه و همچنین کتیبۀ آن، مورد مداقه قرار گرفته است. با توجه به نتایج این پژوهش، نزدیک‌ترین شخصیتی که ما می‌توانیم این مهر را متعلق به وی بدانیم، «بابوی» کاتولیکوس سلوکیه ـ تیسفون است که از حدود ۴۵۷ تا ۴۸۴ میلادی رهبری جامعه مسیحیان شرق را همزمان با سلطنت هرمزد سوم و پیروز بر عهده داشته است. بر اساس تاریخ­نگاری­ها و قدیس‌نگاری­های سریانی و مسیحیان عرب، بابوی به عللی چون دسیسه‌های برخی از بزرگان کلیسای شرق، وفاداری مورد تردید، برگزاری مراسم حساسیت برانگیز و ارسال نامه برای زِنون که ممهور به مهر شخصی وی بود، اعدام شده است.