مطالعه باستانشناختی محوطه مراشِ(6): شواهدی از استقرار اشکانی در ماه نشانِ زنجان
نویسندگان
1 کارشناس پژوهشکده باستانشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
doi
https://doi.org/10.71794/PEB.2026.1213435چکیده
محوطه باستانی مراشِ۶ نخستین بار در سال ۱۳۹۳ در جریان برنامه بررسی و شناسایی باستانشناسی حوضه آبگیر سد مراش در شهرستان ماهنشان از توابع استان استان زنجان، شناسایی شد. این محوطه به عنوان یکی از شانزده محوطه باستانی مجموعه مراش توسط کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان شناسایی و بر اساس شواهد سطحی به عصر آهن و نیز دوره اشکانی نسبت داده شده بود. در سال ۱۳۹۸ پس از وقفهای پنج ساله، پژوهشهای باستانشناسی در این منطقه با انجام کاوش نجاتبخشی در محوطه مراش۶ توسط نگارنده پیگیری شد. این محوطه با توجه به موقعیت آن نسبت به تراز نرمال دریاچه سد، دوره فرهنگی و امکان دسترسی به آن در فصل زمستان برای کاوش انتخاب شد. در این راستا در مجموع سه ترانشه و یک گمانه در این محوطه ایجاد شد که به دنبال آن، بقایای معماری متعلق به دوره اشکانی در سطحی به مساحت حدود ۱۳۲ مترمربع آشکار و مستندنگاری شد. این یافتهها شامل چهار فضای معماری ساخته شده از قلوه سنگ و ملات گل، کفهای کوبیده و سنگ فرش شده و دو اجاق بود. همچنین یافتههای فرهنگی به دست آمده از این محوطه شامل قطعات سفالهای مصرفی روزمره، ابزارهای سنگی نظیر سنگساب و هاون و بقایای استخوانهای حیوانات اهلی است. انتساب این دادههها به دوره اشکانی بر پایۀ مطالعات گونهشناختی سفالها و نتایج آزمایش ترمولومینسانس انجام شده بر روی نمونههای سفالی به دست آمده از محوطه، تایید شده است.