پیشنهاد کلی برای تعیین محدوده عرصه و حریم بافت تاریخی ثبت شده میبد
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ و باستانشناسی واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه تاریخ و باستانشناسی واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه تاریخ و باستانشناسی واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
https://doi.org/10.71794/PEB.2026.1211733چکیده
شهر میبد یکی از شهرهایی است که تا حدودی اصالت بافت تاریخی خود را حفظ کرده است. ویژگیهای شاخص این بافت شامل استخوانبندی منظم، پیوستگی فضایی در عین گسستگی بافتها و ارتباط میان عناصر کلیدی مانند بازار، کاروانسرا، مسجد جامع و ارگ حکومتی است. تعیین محدودهی عرصه و حریم این شهر، ابزاری حیاتی برای مدیریت حفاظت از بافت تاریخی و پیشگیری از تأثیرات مخرب عوامل انسانی و طبیعی به شمار میآید و میتواند به تقویت مدیریت یکپارچه آن کمک کند. این مطالعه با روش تحقیق کیفی و ترکیبی از مطالعات کتابخانهای و میدانی، با هدف ارائه پیشنهادهایی برای تعیین عرصه و حریم، اهمیت آن را بهعنوان ابزار مدیریت مؤثر بافت تاریخی بررسی میکند. کارکرد اصلی تعیین محدوده، صیانت از ارزشهای برجسته بافت تاریخی است. هرچند مفهوم حریم در ایران بهطور گسترده بهکار گرفته شده، اما اغلب توجهی به سودمندی آن برای جامعه محلی نشده است؛ این بیتوجهی میتواند به نارضایتی ساکنان و ناکامی اهداف حفاظت منجر شود. با توجه به گسترش بافت تاریخی میبد و تهدیدات ناشی از توسعه شهری و تغییرات کاربری، این پژوهش سه سناریوی پیشنهادی برای تعیین محدوده عرصه و حریم ارائه میدهد تا فرآیند تصمیمگیری و برنامهریزی حفاظت بافت تاریخی تسهیل شود و تمامی اجزای ارزشمند شهری در قالب یک سیستم یکپارچه مورد توجه قرار گیرند.