فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جامعه علمی کشور نیازمند شناسایی پیشران­ ها و پسران­ های علم و فناوری است. با توجه به اهمیت شرایط بافتاری و اجتماعی، که پیشران­ های علم، فناوری و نوآوری در آن پدیدار می­ شوند، جزئیات آن را می ­توان در نظرها و اسناد نخبگان و مکتوبات و اسناد داخلی جست ­وجو کرد. در چنین شرایطی پیشران­ ها و موانع و چالش­ ها امری خلق­ الساعه تلقی نمی­ شوند و می ­توان رد پای آنها را درگفت­ وگوهای تخصصی و اسناد سیاستی یافت. هدف پژوهشگر کشف اصلی­ ترین عوامل پیشران و پسران و تبیین مسیرهای احتمالی آینده بود. پرسش پژوهشگر آن است که اسناد سیاستی با رویکرد اکتشافی چه پیشران­ ها، بسترسازها و قابلیت­ هایی را بازنمایی می ­کنند؟ همچنین این اسناد چه چالش­ ها، بحران­ زاها و مسائلی را برجسته کرده ­اند؟ درنهایت، خبرگان برای کدام­ یک از این مقوله ­ها اولویت بیشتری قایل­ ا­ند؟ روش گردآوری داده ­ها اسنادی و روش تحلیل آنها وزن­ دهی و اولویت­ سنجی با آزمون فریدمن و سپس سناریونویسی بود. در این پژوهش اکتشافی ابتدا پنج سند کلیدی که حاوی جهت­گیری­ ها و مطالب مهمی در زمینه عوامل مؤثر بر آینده علوم، تحقیقات و فناوری در ایران بود، بررسی و گویه­ های مهم و مرتبط با آنها استخراج شد. پرسشنامه‌ای با الهام از ادبیات و گزاره­ های موجود در این گزارش ­های سیاستی تهیه شد و در اختیار تعدادی از متخصصان آموزش عالی قرار گرفت. سپس آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی عوامل انجام شد. در ادامه عواملی که بالاترین رتبه ­ها را داشتند، شناسایی و با عطف توجه به آنها چهار سناریو برای آینده آموزش عالی، علم و فناوری ساخته شد. در انتها این سناریوها بر اساس میانگین وزنی اولویت ­بندی و سناریوی مرجح آشکار شد. با استفاده از نظرهای گروهی از خبرگان سناریوها از نظر امکان تحقق و باورپذیری، انطباق با واقعیات کشور، مزایا و ریسک ­ها و پیامدها ارزیابی شد. یافته­ های این مطالعه اکتشافی پس از شناسایی و اولویت­ بندی پیشران­ ها و پسران­ ها و ارزیابی چهار سناریوی روایت شده، نشان داد که سناریوی تقویت و تثبیت و در مرحله دوم سناریوی توسعه همکارانه علم و فناوری امکان تحقق و باورپذیری بیشتری دارند.