فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آموزش عالی، به‌عنوان اثرگذارترین نهاد مسئول در دستیابی به اهداف توسعه ملی، باید در برنامه‌ها، سیاست‌ها و ساختارهای خود بازنگری کند و از تجارب موفق سایر کشورها نیز بهره گیرد. هدف پژوهش بررسی تحصیلات دانشگاهی در کشور ایران و برخی از کشورهای منطقه از جنبه‌های اقتصادی، آموزشی و اجتماعی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، جزء مطالعات توصیفی تحلیلی است. داده‌ها به ­صورت مقطعی برای بازه 2014 تا 2023 در نظر گرفته شد. پژوهش با روش تحلیل داده‌های ثانویه انجام شد و متکی به تحلیل آمار و اطلاعاتی است که از نهادهای ملی و بین‌المللی حاصل شد. جامعه پژوهش کشورهای ایران، عربستان سعودی، ترکیه، پاکستان و امارات متحده عربی هستند. در تمام کشورها، بجز نوسانات جزئی، روند کلی سهم بودجه آموزش عالی از GDP کاهشی است. کشور امارات بیشترین نوسان را از نظر نرخ خالص ثبت ‌نام در آموزش عالی دارد که نشان‌دهنده تحولات سریع در سیاست‌های آموزش عالی این کشور است. کشورهای پاکستان و عربستان پایدارترین روندها را تجربه کرده‌اند. کشورهای ایران و ترکیه کاهش پس از سال ۲۰۱۹ را پشت سر گذاشته‌اند. بالاترین نرخ بیکاری به ترتیب مربوط به کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان، عربستان و امارات است. کشورهای امارات و عربستان بالاترین جذب دانشجوی خارجی را دارند که نشان‌دهنده سیاست‌های فعال بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌ها و سرمایه‌گذاری در آموزش عالی جذاب برای خارجیان است. کشورهای ایران و پاکستان کمترین نرخ را دارند که احتمالاً به­ دلیل محدودیت‌های سیاسی/اقتصادی و ضعف زیرساخت‌های پذیرش دانشجوی بین‌المللی است. کشورهای عربستان و امارات روابط قوی و معنادار بین بودجه، ثبت‌ نام، مهاجرت و کاهش بیکاری دارند. در کشورهای ایران و ترکیه رابطه قوی بین ثبت ‌نام و بیکاری وجود دارد، اما سیاست‌ها نتوانسته‌اند بیکاری را کاهش دهند. برای کشور پاکستان هیچ رابطه معناداری بین متغیرها یافت نشد. ارتباط بین شاخص‌های آموزشی و اقتصادی به سیاست‌های کلان هر کشور بستگی دارد. کشورهایی که سیاست‌های یکپارچه دارند، موفق‌تر عمل کرده، در حالی که سایر کشورها با چالش‌های ساختاری مواجه­اند. اصلاح نظام آموزش عالی برای تطبیق با نیازهای صنعت، حمایت از استارت‌آپ‌ها و بخش خصوصی، طراحی سیاست‌های ملی اشتغال با مشارکت بخش خصوصی و دانشگاه‌ها و کاهش وابستگی به منابع طبیعی و توسعه صنایع نوین از جمله راهبردهای مؤثر در این زمینه است.