تحلیل اثر تکانه‌های قیمت نفت بر متغیرهای کلان با لحاظ ریسک نکول درون‌زا در چارچوب الگوی «DSGE»

نویسندگان

1 گروه اقتصاد،واحد زنجان،دانشگاه آزاد اسلامی،زنجان ،ایران

2 گروه اقتصاد ،واحد زنجان ،دانشگاه آزاد اسلامی ،زنجان ،ایران

3 گروه اقتصاد ،واحد زنجان،دانشگاه آزاد اسلامی ،زنجان ،ایران

4 گروه اقتصاد ،واحد زنجان ،دانشگاه آزاد اسلامی ،زنجان ،ایران

doi
10.30473/egdr.2025.75198.7027
چکیده

در این مقاله،با طراحی یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) برای اقتصاد باز،شامل بخش بانکی و درون‌زایی ریسک اعتباری،به بررسی آثار تکانه منفی قیمت جهانی نفت بر متغیرهای کلان اقتصاد ایران پرداخته شده است. در راستای ارزیابی جامع‌تر،دو سناریو در نظر گرفته شده است: یکی بدون در نظر گرفتن ریسک اعتباری،و دیگری با لحاظ اثرات آن.نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که کاهش قیمت نفت با کاهش درآمدهای ارزی،باعث افزایش نرخ ارز و کاهش تقاضا برای کالاهای وارداتی می‌شود.این تحول در کوتاه‌مدت از طریق اثر جانشینی،به افزایش موقتی در تولید و اشتغال غیرنفتی منجر می‌شود،اما در ادامه با کاهش تولید نفت،محدودیت در پایه پولی و افت ظرفیت اعتباری، تولید کل و اشتغال با کاهش مواجه می‌شوند. در مدل شامل ریسک اعتباری، کاهش درآمد بنگاه‌ها توان بازپرداخت تسهیلات را تضعیف کرده و منجر به افزایش نکول وام‌ها می‌شود. در نتیجه،بانک‌ها با افت سودآوری و افزایش ریسک مواجه شده، شرایط اعطای تسهیلات را سخت‌گیرانه‌تر می‌کنند. این پدیده باعث کاهش شدیدتر عرضه اعتبار شده و به‌طور مضاعف سرمایه‌گذاری،مصرف،تولید و اشتغال را تحت فشار قرار می‌دهد. افزون بر این، کاهش درآمدهای مالیاتی و محدود شدن فضای مالی دولت،روند رکود را تعمیق می‌کند. مقایسه نتایج دو سناریو حاکی از آن است که وجود ریسک اعتباری می‌تواند شدت و ماندگاری اثرات منفی شوک نفتی بر اقتصاد کلان را افزایش دهد.بر این اساس، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، تنوع‌بخشی به ساختار تولید،و ارتقای نظام نظارتی و مدیریت ریسک اعتباری به‌عنوان سیاست‌هایی کلیدی برای افزایش تاب‌آوری اقتصاد پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها