فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجمع‌الفضلای محمدعارف بخارایی ازجمله تذکره‌های عمومی در قرن 10-11 ق است که اطلاعات آن به‌ویژه در بخش‌های مربوط به شاعران ایران، ماوراءالنهر و هند که با مؤلف معاصر بوده‌اند، ارزش فراوانی دارد. تا کنون از این تذکرۀ مهم فقط نسخۀ لاهور و رونویس نفیسی شناسایی شده که متن آن پیش‌ازاین فقط بر اساس رونویس نفیسی چاپ شده، اما اشتباهات و نقص‌های رونویس به چاپی آن هم نفوذ کرده است. در این مقاله اولاً اطلاعات ناقص پیشین دربارۀ محمدعارف تکمیل و برخی از مطالب نادرست قبلی نقد و اصلاح شده است، مثلاً تخلص او در هر نسخه بیش از ده بار لقایی ثبت شده اما محققان و مصححان آن را به بقایی تغییر داده‌اند یا وی نه در سال 979 ق بلکه در تاریخ 999 ق وارد هند شده است؛ ثانیاً تذکرۀ مجمع‌الفضلا از لحاظ کتابشناسی و نسخه‌شناسی هم بررسی شده و ضرورت تصحیح مجدد آن بر اساس چهار دلیل زیر یادآوری شده است: 1- افتادگی یا فقدان کامل یا بخش اعظم برخی از سرگذشت‌ها 2- نبود و نقص برخی از جملات و ابیات 3- ضبط‌های مشکوک و مغلوط 4- کمبود مقدمۀ لازم و تعلیقات مفید؛ ثالثاً روش تصحیح تازۀ مجمع‌الفضلا به‌اختصار بیان شده و به بخش‌های مبسوط آن مثل مقدمه، تعلیقات و فهارس اشاره شده است.